rewolucja 1. «zbrojne wystąpienie dużej części społeczeństwa przeciw istniejącej władzy, mające na celu zmianę ustroju w państwie» 2. «proces gwałtownych zmian w jakiejś dziedzinie» 3. pot. «intensywny, nieprzyjemny proces zachodzący w organizmie człowieka» 4. pot. «duża zmiana» /sjp.pwn.pl/

W znaczeniu szerokim i metaforycznym: wszelka szybka i gwałtowna zmiana (np. rewolucja obyczajowa, kulturowa, seksualna (lat 60.); przemysłowa, naukowa, techniczna; społeczno-gospodarcza; polityczno-ekonomiczna). /encyklopedia.pwn.pl/

Kontekst literacki: dantejskie sceny; obraz rewolucji w „Nie-boskiej komedii” Krasińskiego – konkretne przykłady.
Rewolucja w „Przedwiośniu” – np. w podręczniku s. 83-89; w tekście lektury:

Zadanie w stylu maturalnym (0-1)
Na podstawie podanego fragmentu i znajomości całego utworu wskaż dwie przyczyny postępowania Cezarego Baryki:

Zadanie: przeczytaj pierwszy akapit powieści i wyjaśnij zawartą w nim ironię.
Zadanie: opisz Kaliksta na podstawie 15 akapitu części 1.: Rodowód.

Nierzeczywiste – nieoczywiste – niejednoznaczne – obrazy Rene Magritte’a – s. 24-26 w podręczniku GWO; Kondycja ludzka – artykuł – lekcja – źródła surrealizmu w 5′

quiz
Magritte w 5′

Królestwo świateł, 1954

Portret, 1935

Pałac wspomnień, 1939

Zasztyletowany czas, 1938

Syn człowieczy, 1964

Prezentacja o Oldze Tokarczuk
Lekcja ZPE z fragmentem opowiadania (str. 342)
Podsumowanie Wiedza z Wami (12′) *katabaza
Opowiadanie ,,Profesor Andrews w Warszawie” Olgi Tokarczuk – nietypowe spojrzenie na stan wojenny.

Ogłoszenie stanu wojennego przez gen. Jaruzelskiego – Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego.

Jak właściwie się żyło w latach 80′ w PRL? Lekcja ZPE (wstęp o stanie wojennym, potem 2 filmy o przyczynach i o tym, jak się żyło) – Stan wojenny str. 332-333.

klucz interpretacyjny – element, który naprowadza odbiorców na sposób rozumienia utworu.
,,Od razu zobaczył swoją Beatrycze – stała przy wyjściu, trzymając przed sobą kartkę z jego nazwiskiem i imieniem.” – zinterpretuj podróż prof. Andrewsa, korzystając z klucza, podsuniętego przez takie nazwanie Gosi.

tekst w angielskim oryginale: wikisource prezentacja z zadaniami: angielska
book vs film slajd 5
cast w filmie Coppoli z 1992

Od historii przez literaturę do popkultury – artykuł

William James – Zygmunt Freud – John Watson

Psychoanaliza z perspektywy behawiorysty, czyli Skinner na przyjęciu urodzinowym Freuda
– wypisz zasługi psychoanalizy dla kultury i psychologii
– co w psychoanalizie jest styczne z behawioryzmem (jakie założenia są wspólne)? – odnieś się do obu nauk
– na czym polega wg Skinnera (behawiorysty) błąd Freuda?

Magritte w 5′
quiz

„Ojczyzna moja wolna, wolna…
Więc zrzucam z ramion płaszcz Konrada.” /Słonimski/
„A wiosną – niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę!” /Lechoń/
– Skamandryci wobec przeszłości i niepodległości.
w podręczniku s. 34-43

Skamander – prezentacja
Podsumowanie w 5′
kahoot

Julian Tuwim
,,Do krytyków” (s. 41)
A w maju
Zwykłem jeździć, szanowni panowie,
Na przedniej platformie tramwaju!
Miasto na wskroś mnie przeszywa!
Co się tam dzieje w mej głowie:
Pędy, zapędy, ognie, ogniwa,
Wesoło w czubie i w piętach,
A najweselej na skrętach!
Na skrętach – koliście
Zagarniam zachwytem ramienia,
A drzewa w porywie natchnienia
Szaleją wiosenną wonią,
Z radości pęka pąkowie,
Ulice na alarm dzwonią,
Maju, maju! – –
Tak to jadę na przedniej platformie tramwaju
Wielce szanowni panowie! źródło: https://poezja.org/wz/Julian_Tuwim/22593/Do_krytykow

leksyka – nauka o słowach i ich znaczeniu („odpowiednie dać rzeczy – słowo”)
fleksja – nauka o odmianie słów (jak brzmi słowo w danym przypadku)
składnia – nauka o budowie zdań (zachowanie podmiotu, jakie słowa łączą się z jakimi przypadkami)
*fonetyka – nauka o brzmieniu wyrazów

Zadanie: przepisz wszystkie zdania (CAŁE ZDANIA – jeśli tworzysz zdania na 8 linijek, to Twój błąd), w których wystąpiły błędy językowe w wersji poprawnej, bez błędów (uwaga: nie zawsze liczba błędów językowych = liczba zdań, czasem w jednym zdaniu jest kilka błędów, wtedy poprawiasz wszystkie na raz). Zadanie dla osób, które nie pisały: Napisz w formie jednostronicowej pracy (ok 150 słów), jaką rolę odgrywa tradycja i obyczajowość w życiu społeczeństwa na przykładzie ,,Chłopów” (wstęp, rozwinięcie, zakończenie). Zadbaj o szczegóły z treści utworu.
Termin: 8.12.2025.

Jak zaprząc do roboty narzędzia AI?

Centralnym tematem Tanga jest konflikt pokoleń występujący w rodzinie Stomila i Eleonory. Rodzina jest tu jednak równocześnie miniaturą społeczeństwa. Dzięki ujęciu tej opowieści w ramy dramatu rodzinnego, a także zepchnięciu warstwy zdarzeń społeczno-politycznych na dalekie tło, diagnoza Mrożka nabiera uniwersalnego charakteru. Zawsze można bowiem dostrzec jakiegoś Artura, który wie „lepiej”, jak powinien być urządzony świat i jakiegoś Edka, który tylko czeka na swoją okazję.

Prezentacja z teorii i z praktyki

„Skąd wynikło światowe powodzenie Tanga? Podejmuje ono kwestię niemalże… planetarną: kryzys i prawdopodobny kres cywilizacji prącej zabobonnie naprzód. Opiera się o model wychowawczy, z którym kłopot miały chyba wszystkie rozwinięte społeczeństwa. Pozwala tym samym na dobranie najrozmaitszych kostiumów obyczajowych, równie dobrze serbskich, co irlandzkich. Zachowuje wreszcie wykładnię tak chwiejną, że można ją zwrócić przeciw wszelkim nihilizmom i totalitaryzmom, niby to prawym i rzekomo lewym…”
/Jan Błoński [w:] Dialog 1980, nr 8/

70. Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie Tanga
    Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
71. Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej
    odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
72. Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie? Omów zagadnienie
    na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również
    wybrany kontekst.

Przygotowanie do obejrzenia filmu „Chłopi” w reż. Doroty Kobieli i Hugh Welchmana
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/film-chlopi-i-malarskie-inspiracje/
Temat: Czas mityczny w epopei chłopskiej Reymonta
TREŚĆ

Kahoot
Temat: „Chłopi jako epopeja”

Prezentacja scalająca wszystkie zagadnienia – do samodzielnej pracy
(społeczeństwo i rodzina: slajd 13 i następne)
Grecka tragedia – prezentacja
Chłopi – Boryna – scena śmierci: tekst, audiobook (13 lub 6 ostatnich minut ostatniego rozdziału Wiosny)
Porównaj obraz śmierci Kuby i Boryny – przypomnij szczegóły, czas, okoliczności i nazwij rodzaj obrazowania. Wspólnie: wnioski.

Korespondencja sztuk – wer.1.: Wybierz obraz, który najlepiej pasuje jako ilustracja śmierci Boryny – zapisz, który to i uzasadnij, odwołując się do obu utworów (opis z powieści i obraz);
wer.2.: Czy wskazany obraz jest adekwatną ilustracją sceny śmierci Boryny? Uzasadnij, odwołując się do obu utworów (opis z powieści i obraz).

„Widocznie Reymont pragnął w postaci Boryny wykreować chłopa nowego typu: wolnego, wyzbytego kompleksów. Dlatego raz po raz podkreśla on, że Maciej Boryna „na odwiecznych kmiecych rolach siedział, z dziada pradziada we wsi był”(…). To w całej pełni spadkobierca odwiecznej, piastowskiej tradycji. Ale to zarazem człowiek nowy.” (Ziejka, XLVIII )

Matura ustna – pytanie niejawne

W jaki sposób w tekstach kultury ukazywani są gospodarze? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego: Józef Chełmoński, Bociany