bookmark_borderViktor Frankl, ,,Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holokaustu”

wydana w Wiedniu już w 1946 roku,
Książka składa się z następujących 3 rozdziałów:
„CZĘŚĆ PIERWSZA. Moje przeżycia w obozie koncentracyjnym”,
„CZĘŚĆ DRUGA. Podstawy logoterapii”,
„POSTSCRIPTUM 1984. Obrona tragicznego optymizmu”.
W pierwszej części Frankl opisuje swoje obozowe doświadczenia. W drugiej części tego dzieła autor przedstawia logoterapię jako alternatywę do freudowskiej psychoanalizy.

Na podstawie cytatów sformułuj tezę: na czym skupia się logoterapia?
„Współczesny człowiek ma za co żyć, ale nie ma po co żyć – ma środki, ale nie ma sensu.”

„Nie gońcie za sukcesem – im bardziej ku niemu dążycie, czyniąc z niego swój jedyny cel, tym częściej on was omija. Do sukcesu bowiem, tak jak do szczęścia, nie można dążyć; musi on z czegoś wynikać i występuje jedynie jako niezamierzony rezultat naszego zaangażowania w dzieło większe i ważniejsze od nas samych lub efekt uboczny całkowitego oddania się drugiemu człowiekowi.”

„Człowiek, który zda sobie sprawę z odpowiedzialności, jaką ma wobec innej ludzkiej istoty, która go kocha i z niecierpliwością wyczekuje jego powrotu, albo wobec jakiejś nieukończonej pracy, nigdy nie będzie zdolny odebrać sobie życia. Wie już, dlaczego żyje, a to pozwoli mu znieść to, jak żyje.”

Czym jest człowiek, dlaczego to, co ludzkie ,,gubi się” w teoriach psychologicznych?
Metafora geometryczna: prawa ontologii dymensjonalnej:
1. Jedna i ta sama rzecz, rzutowana ze swojego wymiaru na wymiar niższy niż własny, odbija się w ten sposób, że jej odbicia wzajemnie sobie przeczą.
2. Różne rzeczy rzutowane ze swoich wymiarów na jeden i ten sam wymiar niższy niż ich własny, odbijają się w taki sposób, że ich obrazy nie są ze sobą sprzeczne.

Zadanie: do każdego z cytatów znajdź postać literacką, której los potwierdza prawdziwość słów Frankla. Krótko (1-max 2 zdania) uzasadnij:

3. „Człowiek, który zda sobie sprawę z odpowiedzialności, jaką ma wobec innej ludzkiej istoty, która go kocha i z niecierpliwością wyczekuje jego powrotu, albo wobec jakiejś nieukończonej pracy, nigdy nie będzie zdolny odebrać sobie życia. Wie już, dlaczego żyje, a to pozwoli mu znieść to, jak żyje.”

4. „Nawet ktoś, komu wszystko na tym świecie odebrano, wciąż może zaznać prawdziwego szczęścia, choćby nawet przez krótką chwilę, za sprawą kontemplacji tego, co najbardziej ukochał.”

5. „Doświadczenia życia obozowego wyraźnie pokazują, że człowiek ma wolność wyboru tego, jak postępuje. Istnieje wystarczająco wiele przykładów, często niezwykle heroicznych, będących dowodem na to, iż apatię można było przezwyciężyć, a rozdrażnienie opanować. Człowiek może zachować resztki wewnętrznej wolności, niezależności myśli, nawet w warunkach tak koszmarnego psychicznego i fizycznego stresu.”

6. „Człowiekowi można odebrać wszystko z wyjątkiem jednego – ostatniej z ludzkich swobód: swobody wyboru swojego postępowania w konkretnych okolicznościach, swobody wyboru własnej drogi.”

7. „Gdy człowiek odkrywa, że jego przeznaczeniem jest cierpieć, musi potraktować to cierpienie jako zadanie do wypełnienia – jedyne i wyjątkowe zarazem. Musi przyjąć do wiadomości, że także w cierpieniu pozostaje kimś wyjątkowym, samotnym bytem we wszechświecie.”

bookmark_border,,Pociąg życia” /Train de vie/ – film z 1998

komedia obyczajowa / dramat wojenny, prod. francusko-belgijsko-holenersko-izraelsko-rumuńskiej, reż. Radu Mihaileanu; utrzymany w konwencji groteskowej*na cda
moim zdaniem najlepsze fragmenty: modlitwa (49′); ziemia święta (55′); rozważania o Bogu (60′);

bohaterowie:
Shlomo – narrator, wariat, głupek wioskowy, Rabbin – duchowy przywódca wspólnoty,
Mordechai – dowódca „niemiecki”, Samuel – syn Mordechaja, kochanek Estery,
Estera – najpiękniejsza dziewczyna w sztetlu, Jossi – młody komunista
Sztul – krawiec, Srul – urzędnik / maszynista

słowniczek:
sztetl – żydowskie miasteczko; synagoga – żydowska świątynia; tora – zwoje świętej księgi;
jidysz – język europejskich Żydów, zbliżony brzmieniem do niemieckiego (,,Chcąc mówić po niemiecku bez akcentu, strać poczucie humoru”),
szabat – sobota, święto żydowskie, rozpoczynające się w piątek o zachodzie słońca uroczystą kolacją, z tradycyjnym zapalaniem świec i modlitwą (powitanie szabasowe to ,,szabat-szalom”)

wspomnij o ,,Pociągu życia” w realizacji poniższego tematu:

(inne zadanie do wiersza ,,Ten czas”: jakimi środkami językowymi można tworzyć nastrój katastroficzny?)

Jeszcze kontekst historyczny, przedwojenny: historia innej, prawdziwej ucieczki statkiem –
transatlantyk MS St. Louis 13 maja 1939 statek rozpoczął rejs z Hamburga do Hawany, któremu historia nadała nazwę rejs wyklętych. Na jego pokładzie znajdowało się 937 osób, w tym 930 pochodzenia żydowskiego; kpt. Gustav Schröder; odmowa Kuby, USA, Kanady – statek z wycieńczonymi, wygłodzonymi 907 ludźmi (29 udało się wysadzić na Kubie, 1 zmarła w czasie podróży powrotnej) wrócił do Europy:  288 przyjęła Anglia, 224 Francja, 214 Belgia, a 181 Holandia. Z nich 254 osób pochłonął Holokaust.

bookmark_border„Inny świat”

Tytuł pochodzi z fragmentu utworu Fiodora Dostojewskiego, który Gustaw Herling-Grudziński uczynił mottem swojej autobiografii. – slajd 4. z wykładem audio: INNY ŚWIAT LEKCJA 1 | Genially

kalendarium:
1940 – aresztowanie Gustawa Herlinga-Grudzińskiego,
1940-1942 – praca w obozie w Jercewie,
1942 – zwolnienie przedterminowe (amnestia) – Wojsko Polskie,
1949-1950 – praca nad wspomnieniami,
1953 – publikacja po polsku w Anglii,
1988 – pierwsze legalne wydanie w Polsce.

Streszczenie kilku sytuacji: (fragment o dniu pracy) Polonistka-Youtuberka

Podział na grupy wg wyroków:
najwyżej: ,,urkowie” – kryminalni, więzienna arystokracja;
niżej: ,,bytownicy” – skazani na krótkie wyroki, do roku,
najniżej: polityczni.
Podział na grupy wg wyniku pracy przydziałów jedzenia:
kocioł 3.: wyrabiający 125% normy, ,,stachanowcy”
ryż, ryba, 700 gram chleba;
kocioł 2.: 100% normy, kobiety, starcy (bez wyliczonej normy pracy)
ryż, kasza, 500 gram chleba;
kocioł 1.: wykonujący poniżej normy – najbardziej obdarci, biednie wyglądający, słabi
rzadka kasza, 400gr chleba – wyrok śmierci.

Spis treści:
Głód | Zapiski z martwego domu | Na tyłach | otieczestwiennoj wojny | Sianokosy | Męka za wiarę | Trupiarnia | Opowiadanie B. | Ural 1942 | Epilog – upadek Paryża

Epilog: Upadek Paryża – fragment

Wiadomość o upadku stolicy Francji przyniósł do Witebska osadzony w czerwcu 1940 r. Żyd, Jewriej. Pośród więźniów zapanował smutek, ponieważ zdali sobie sprawę z jałowości swojego oczekiwania na jakąkolwiek poprawę losu. Z upływem czasu narratorowi udało się nawiązać bliższą znajomość z Żydem.

Był czerwiec 1945 r., a Europa powoli otrząsała się z wojennego koszmaru. Gustaw pracował w Rzymie, będąc zatrudniony w redakcji jednego z tamtejszych pism. Właśnie w Wiecznym Mieście udało mu się ponownie spotkać wspomnianego wcześniej mężczyznę. Wtedy usłyszał opowieść o jego dalszych losach.

Odtwórz w porządku chronologicznym losy Jewrieja. Może być w punktach.

Dlaczego narrator nie powiedział: rozumiem?

Na czym polega tragizm byłych więźniów sowieckich obozów pracy?
(odpowiedz, odwołując się do sytuacji Jewreja, uwzględnij też wybrany kontekst)

bookmark_borderNiejednoznaczności wypowiedzi

Temat: Dlaczego nie możemy się dogadać? – sparafrazuj temat, unikając kolokwializmów.

https://zpe.gov.pl/a/wprowadzenie/D2ZIyBXbg

Amfibolia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), amfibologia (gr. „dwuznaczność” z amphibállein „rozrzucać, wątpić” od amphí „z obu stron” i bállein „rzucać, ciskać”) – błąd logiczny, wypowiedź wieloznaczna (tzw. wieloznaczność kontekstu). Inna nazwa tego błędu to „wieloznaczność składniowa”. Amfibolia to wypowiedź, która może być rozumiana na co najmniej dwa sposoby, powstająca na skutek wady składni. Na przykład: Tabliczka: Stały nadzór kamer.
(można prześledzić, jakie błędy składniowe doprowadziły do amfibolii)

DyktandoEwa LipskaPod dyktando.Żeby tylko nie popełnić błędu.Naródnie napisać przez tłum otwarty.Wiedziećkiedy zamykać a kiedy otwieraćusta.Milczeć ?ale z jakiej litery?Odmienić sięale nie przez przypadek.Uważaćaby miłość nie napisać oddzielnietak jak czarna jagoda albo pierwszy lepszy.Czujniepo pewnych datach postawić kropkę.Przy innychminutę ciszy.Uważaćaby życia nie napisać przez skróty.Pamiętaćaby nie popełnić błędu przy śmierci.Umrzećortograficznie.

bookmark_borderMatka jest tylko jedna

cierpiąca (stabat mater dolorosa), apodyktyczna, troskliwa, zła (tu częściej macocha)

Wrocław – pomnik, Pieta Michała Anioła

Mary Cassatt: ,,Młoda matka szyje”, Muzeum Metropolitalne, Londyn
Stanisław Wyspiański, ,,Macierzyństwo”, 1905 Muzeum Narodowe, Kraków
Anna Bilińska-Bohdanowicz, ,,Nad morzem”

Matki powstańców:
https://warhist.pl/wiersze-i-piesni-wojenne/jozef-szczepanski-dzis-ide-walczyc-mamo/

https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-elegia-o-chlopcu-polskim.html

bookmark_borderPowstanie warszawskie

Posłuchaj piosenki, przeczytaj tekst i przypomnij, co i skąd wiesz o autorce tekstu:
stare nagranie, nagranie z Muzeum Powstania, tekst
* ,,Pałacyk Michla” – tekst: Józef Szczepański, tekst
– jaki obraz żołnierza zawarty jest w tym tekście? jaka jest jego funkcja?

lekcja: Powstanie oczami cywila

o ,,Pamiętniku z powstania warszawskiego” – co trzeba wiedzieć

lekcja o powstaniach

bookmark_borderPo wypracowaniu

Rażący błąd rzeczowy i logiczny:

kontekst: eugenika, „eutanazja”, Akcja T4 –  (niem. Aktion T4, E-Aktion) – program realizowany w III Rzeszy w latach 1939–1944, polegający na fizycznej „eliminacji życia niewartego życia” (niem. Vernichtung von lebensunwertem Leben). W ramach akcji mordowano chorych na schizofrenię, niektóre postacie padaczki, otępienie, pląsawicę Huntingtona, stany po zapaleniu mózgowia, osoby niepoczytalne, chorych przebywających w zakładach opiekuńczych ponad 5 lat oraz ludzi z niektórymi wrodzonymi zaburzeniami rozwojowymi. 

kwestia języka:

zachować godność / człowieczeństwo, nie utracić godności / człowieczeństwo, NIE: utrzymać, zatrzymać ludzkość

Stracic godność, porzucić resztki człowieczeństwa, poddać się zezwierzęceniu, dehumanizacji NIE: zezwierzęcić się, zdehumanizować się

heroiczny = bohaterski, odważny, godny – taki moze być czyn, postawa, wybór, decyzja.

Warszawa (Getto warszawskie): Większość więźniów wywieziono do obozu zagłady w Treblince (podczas Wielkiej Akcji w 1942 r.) oraz do obozu w Majdanku i obozu pracy w Poniatowej.Kraków (Getto krakowskie): Deportacje odbywały się głównie do obozu zagłady w Bełżcu oraz do obozu koncentracyjnego w Płaszowie (KL Plaszow).Lublin (Getto lubelskie): Więźniów wywożono do obozu zagłady na Majdanku oraz do obozu zagłady w Bełżcu.Lwów (Getto lwowskie): Kierunkiem deportacji był obóz zagłady w Bełżcu oraz obóz pracy w Janowie.Z terenów włączonych bezpośrednio do III Rzeszy:Łódź (Litzmannstadt Getto): Podczas tzw. Wielkiej Szpery (1942 r.) mieszkańców wywożono do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof). Ostateczna likwidacja getta w 1944 r. zakończyła się masowymi wywózkami do Auschwitz-Birkenau.Z Europy (zależnie od strefy okupacyjnej):Terezyn / Theresienstadt (Czechy): Getto/obóz przejściowy, z którego więźniów najczęściej deportowano do Auschwitz-Birkenau.Saloniki (Grecja): Deportacje odbywały się głównie do Auschwitz-Birkenau.Westerbork (Holandia) / Pithiviers (Francja): Obozy przejściowe, z których więźniów wywożono do Auschwitz-Birkenau

mapa: https://zpe.gov.pl/watek/LPcnHORwas/2/a/oboz-koncentracyjny-niemiecka-fabryka-smierci/DcRdT4NTm

bookmark_borderWypracowanie

Przepisz wybrany temat (tak, cały). Omów go, odnosząc się do literatury (2 utwory w tym 1 to koniecznie ,,Zdążyć przed Panem Bogiem”/,,Proszę państwa do gazu” / „Inny świat”) i wybranych kontekstów (mogą być życiorysy, konkretne sytuacje, filmy)

Różnorodny wpływ doświadczenia wojny na młodych ludzi.

Heroizm – cecha wyjątkowych czy obowiązek zwykłych ludzi?

bookmark_border,,Człowiek w poszukiwaniu sensu” Wiktor Frankl

„Nie traktuję powodzenia mej książki jako osobistego sukcesu czy osiągnięcia, lecz raczej jako potwierdzenie duchowej nędzy naszych czasów: skoro setki tysięcy ludzi sięgają po książkę, której tytuł wyraźnie nawiązuje do kwestii sensu życia, musi to być dla nich niezwykle aktualny i palący problem”.

„Z ludzkim cierpieniem jest jak z gazem. Jeśli wpuścić pewną jego ilość do zamkniętego pomieszczenia, gaz wypełni je w sposób równomierny i całkowity, bez względu na jego rozmiary. Podobnie cierpienie całkowicie „wypełnia” duszę i świadomość człowieka, bez względu na to, czy cierpimy ogromnie czy tylko trochę. Dlatego też „rozmiar” ludzkiego cierpienia jest pojęciem najzupełniej względnym.Z tego też powodu najbardziej banalna rzecz może stać się przyczyną ogromnej radości.”

„Więzień, który stracił całą wiarę w przyszłość – w swoją przyszłość – był skazany na zagładę. Wraz z utratą wiary w przyszłość tracił jednocześnie swoją duchową orientację”. [120-121]Frankl podaje konkretne i liczne przykłady, w jaki sposób było to widoczne w warunkach obozu koncentracyjnego. Mentalna rezygnacja z życia błyskawicznie przekładała się na jego koniec.

„Pamiętam szczególnie dwie niedoszłe próby samobójstwa, uderzająco do siebie podobne. Dwaj więźniowie zwierzyli się swoim współtowarzyszom z zamiaru odebrania sobie życia. Obaj posłużyli się typowym argumentem – że niczego już od życia nie oczekują. Trzeba im było uświadomić, że to życie nadal oczekuje czegoś od nich i że w przyszłości czeka ich konkretny sens do wypełnienia. (…) Później okazało się, że dla jednego z mężczyzn owym sensem było dziecko, które czekało na niego za granicą. Dla drugiego była to rzecz, nie osoba. Człowiek ten był naukowcem, autorem serii książek, które wciąż czekały na ukończenie.”

,,Poszukiwanie sensu częściej prowadzi do stanu wzmożonego napięcia, aniżeli pomaga osiągnąć wewnętrzną równowagę. Ale to właśnie owo napięcie stanowi zasadniczy warunek zdrowia psychicznego. Tym, czego człowiek naprawdę potrzebuje, nie jest stan wewnętrznej równowagi, lecz raczej wewnętrzna walka, dążenie do osiągnięcia wartościowego dlań celu. Tym, czego potrzebuje, nie jest rozładowywanie za wszelką cenę wewnętrznych napięć, lecz wezwanie do wypełnienia konkretnego sensu.

„Nawet gdy nie możemy zmienić sytuacji powodującej cierpienie,wciąż możemy wybrać postawę, jaką względem niej zajmiemy”