Tytuł pochodzi z fragmentu utworu Fiodora Dostojewskiego, który Gustaw Herling-Grudziński uczynił mottem swojej autobiografii. – slajd 4. z wykładem audio: INNY ŚWIAT LEKCJA 1 | Genially

kalendarium:
1940 – aresztowanie Gustawa Herlinga-Grudzińskiego,
1940-1942 – praca w obozie w Jercewie,
1942 – zwolnienie przedterminowe (amnestia) – Wojsko Polskie,
1949-1950 – praca nad wspomnieniami,
1953 – publikacja po polsku w Anglii,
1988 – pierwsze legalne wydanie w Polsce.

Streszczenie kilku sytuacji: (fragment o dniu pracy) Polonistka-Youtuberka

Podział na grupy wg wyroków:
najwyżej: ,,urkowie” – kryminalni, więzienna arystokracja;
niżej: ,,bytownicy” – skazani na krótkie wyroki, do roku,
najniżej: polityczni.
Podział na grupy wg wyniku pracy przydziałów jedzenia:
kocioł 3.: wyrabiający 125% normy, ,,stachanowcy”
ryż, ryba, 700 gram chleba;
kocioł 2.: 100% normy, kobiety, starcy (bez wyliczonej normy pracy)
ryż, kasza, 500 gram chleba;
kocioł 1.: wykonujący poniżej normy – najbardziej obdarci, biednie wyglądający, słabi
rzadka kasza, 400gr chleba – wyrok śmierci.

Spis treści:
Głód | Zapiski z martwego domu | Na tyłach | otieczestwiennoj wojny | Sianokosy | Męka za wiarę | Trupiarnia | Opowiadanie B. | Ural 1942 | Epilog – upadek Paryża

Epilog: Upadek Paryża – fragment

Wiadomość o upadku stolicy Francji przyniósł do Witebska osadzony w czerwcu 1940 r. Żyd, Jewriej. Pośród więźniów zapanował smutek, ponieważ zdali sobie sprawę z jałowości swojego oczekiwania na jakąkolwiek poprawę losu. Z upływem czasu narratorowi udało się nawiązać bliższą znajomość z Żydem.

Był czerwiec 1945 r., a Europa powoli otrząsała się z wojennego koszmaru. Gustaw pracował w Rzymie, będąc zatrudniony w redakcji jednego z tamtejszych pism. Właśnie w Wiecznym Mieście udało mu się ponownie spotkać wspomnianego wcześniej mężczyznę. Wtedy usłyszał opowieść o jego dalszych losach.

Odtwórz w porządku chronologicznym losy Jewrieja. Może być w punktach.

Dlaczego narrator nie powiedział: rozumiem?

Na czym polega tragizm byłych więźniów sowieckich obozów pracy?
(odpowiedz, odwołując się do sytuacji Jewreja, uwzględnij też wybrany kontekst)

Temat: Dlaczego nie możemy się dogadać? – sparafrazuj temat, unikając kolokwializmów.

https://zpe.gov.pl/a/wprowadzenie/D2ZIyBXbg

Amfibolia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), amfibologia (gr. „dwuznaczność” z amphibállein „rozrzucać, wątpić” od amphí „z obu stron” i bállein „rzucać, ciskać”) – błąd logiczny, wypowiedź wieloznaczna (tzw. wieloznaczność kontekstu). Inna nazwa tego błędu to „wieloznaczność składniowa”. Amfibolia to wypowiedź, która może być rozumiana na co najmniej dwa sposoby, powstająca na skutek wady składni. Na przykład: Tabliczka: Stały nadzór kamer.
(można prześledzić, jakie błędy składniowe doprowadziły do amfibolii)

DyktandoEwa LipskaPod dyktando.Żeby tylko nie popełnić błędu.Naródnie napisać przez tłum otwarty.Wiedziećkiedy zamykać a kiedy otwieraćusta.Milczeć ?ale z jakiej litery?Odmienić sięale nie przez przypadek.Uważaćaby miłość nie napisać oddzielnietak jak czarna jagoda albo pierwszy lepszy.Czujniepo pewnych datach postawić kropkę.Przy innychminutę ciszy.Uważaćaby życia nie napisać przez skróty.Pamiętaćaby nie popełnić błędu przy śmierci.Umrzećortograficznie.

cierpiąca (stabat mater dolorosa), apodyktyczna, troskliwa, zła (tu częściej macocha)

Wrocław – pomnik, Pieta Michała Anioła

Mary Cassatt: ,,Młoda matka szyje”, Muzeum Metropolitalne, Londyn
Stanisław Wyspiański, ,,Macierzyństwo”, 1905 Muzeum Narodowe, Kraków
Anna Bilińska-Bohdanowicz, ,,Nad morzem”

Matki powstańców:
https://warhist.pl/wiersze-i-piesni-wojenne/jozef-szczepanski-dzis-ide-walczyc-mamo/

https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-elegia-o-chlopcu-polskim.html

Posłuchaj piosenki, przeczytaj tekst i przypomnij, co i skąd wiesz o autorce tekstu:
stare nagranie, nagranie z Muzeum Powstania, tekst
* ,,Pałacyk Michla” – tekst: Józef Szczepański, tekst
– jaki obraz żołnierza zawarty jest w tym tekście? jaka jest jego funkcja?

lekcja: Powstanie oczami cywila

o ,,Pamiętniku z powstania warszawskiego” – co trzeba wiedzieć

lekcja o powstaniach

Rażący błąd rzeczowy i logiczny:

kontekst: eugenika, „eutanazja”, Akcja T4 –  (niem. Aktion T4, E-Aktion) – program realizowany w III Rzeszy w latach 1939–1944, polegający na fizycznej „eliminacji życia niewartego życia” (niem. Vernichtung von lebensunwertem Leben). W ramach akcji mordowano chorych na schizofrenię, niektóre postacie padaczki, otępienie, pląsawicę Huntingtona, stany po zapaleniu mózgowia, osoby niepoczytalne, chorych przebywających w zakładach opiekuńczych ponad 5 lat oraz ludzi z niektórymi wrodzonymi zaburzeniami rozwojowymi. 

kwestia języka:

zachować godność / człowieczeństwo, nie utracić godności / człowieczeństwo, NIE: utrzymać, zatrzymać ludzkość

Stracic godność, porzucić resztki człowieczeństwa, poddać się zezwierzęceniu, dehumanizacji NIE: zezwierzęcić się, zdehumanizować się

heroiczny = bohaterski, odważny, godny – taki moze być czyn, postawa, wybór, decyzja.

Warszawa (Getto warszawskie): Większość więźniów wywieziono do obozu zagłady w Treblince (podczas Wielkiej Akcji w 1942 r.) oraz do obozu w Majdanku i obozu pracy w Poniatowej.Kraków (Getto krakowskie): Deportacje odbywały się głównie do obozu zagłady w Bełżcu oraz do obozu koncentracyjnego w Płaszowie (KL Plaszow).Lublin (Getto lubelskie): Więźniów wywożono do obozu zagłady na Majdanku oraz do obozu zagłady w Bełżcu.Lwów (Getto lwowskie): Kierunkiem deportacji był obóz zagłady w Bełżcu oraz obóz pracy w Janowie.Z terenów włączonych bezpośrednio do III Rzeszy:Łódź (Litzmannstadt Getto): Podczas tzw. Wielkiej Szpery (1942 r.) mieszkańców wywożono do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof). Ostateczna likwidacja getta w 1944 r. zakończyła się masowymi wywózkami do Auschwitz-Birkenau.Z Europy (zależnie od strefy okupacyjnej):Terezyn / Theresienstadt (Czechy): Getto/obóz przejściowy, z którego więźniów najczęściej deportowano do Auschwitz-Birkenau.Saloniki (Grecja): Deportacje odbywały się głównie do Auschwitz-Birkenau.Westerbork (Holandia) / Pithiviers (Francja): Obozy przejściowe, z których więźniów wywożono do Auschwitz-Birkenau

mapa: https://zpe.gov.pl/watek/LPcnHORwas/2/a/oboz-koncentracyjny-niemiecka-fabryka-smierci/DcRdT4NTm

Przepisz wybrany temat (tak, cały). Omów go, odnosząc się do literatury (2 utwory w tym 1 to koniecznie ,,Zdążyć przed Panem Bogiem”/,,Proszę państwa do gazu” / „Inny świat”) i wybranych kontekstów (mogą być życiorysy, konkretne sytuacje, filmy)

Różnorodny wpływ doświadczenia wojny na młodych ludzi.

Heroizm – cecha wyjątkowych czy obowiązek zwykłych ludzi?

„Nie traktuję powodzenia mej książki jako osobistego sukcesu czy osiągnięcia, lecz raczej jako potwierdzenie duchowej nędzy naszych czasów: skoro setki tysięcy ludzi sięgają po książkę, której tytuł wyraźnie nawiązuje do kwestii sensu życia, musi to być dla nich niezwykle aktualny i palący problem”.

„Z ludzkim cierpieniem jest jak z gazem. Jeśli wpuścić pewną jego ilość do zamkniętego pomieszczenia, gaz wypełni je w sposób równomierny i całkowity, bez względu na jego rozmiary. Podobnie cierpienie całkowicie „wypełnia” duszę i świadomość człowieka, bez względu na to, czy cierpimy ogromnie czy tylko trochę. Dlatego też „rozmiar” ludzkiego cierpienia jest pojęciem najzupełniej względnym.Z tego też powodu najbardziej banalna rzecz może stać się przyczyną ogromnej radości.”

„Więzień, który stracił całą wiarę w przyszłość – w swoją przyszłość – był skazany na zagładę. Wraz z utratą wiary w przyszłość tracił jednocześnie swoją duchową orientację”. [120-121]Frankl podaje konkretne i liczne przykłady, w jaki sposób było to widoczne w warunkach obozu koncentracyjnego. Mentalna rezygnacja z życia błyskawicznie przekładała się na jego koniec.

„Pamiętam szczególnie dwie niedoszłe próby samobójstwa, uderzająco do siebie podobne. Dwaj więźniowie zwierzyli się swoim współtowarzyszom z zamiaru odebrania sobie życia. Obaj posłużyli się typowym argumentem – że niczego już od życia nie oczekują. Trzeba im było uświadomić, że to życie nadal oczekuje czegoś od nich i że w przyszłości czeka ich konkretny sens do wypełnienia. (…) Później okazało się, że dla jednego z mężczyzn owym sensem było dziecko, które czekało na niego za granicą. Dla drugiego była to rzecz, nie osoba. Człowiek ten był naukowcem, autorem serii książek, które wciąż czekały na ukończenie.”

,,Poszukiwanie sensu częściej prowadzi do stanu wzmożonego napięcia, aniżeli pomaga osiągnąć wewnętrzną równowagę. Ale to właśnie owo napięcie stanowi zasadniczy warunek zdrowia psychicznego. Tym, czego człowiek naprawdę potrzebuje, nie jest stan wewnętrznej równowagi, lecz raczej wewnętrzna walka, dążenie do osiągnięcia wartościowego dlań celu. Tym, czego potrzebuje, nie jest rozładowywanie za wszelką cenę wewnętrznych napięć, lecz wezwanie do wypełnienia konkretnego sensu.„

„Nawet gdy nie możemy zmienić sytuacji powodującej cierpienie,wciąż możemy wybrać postawę, jaką względem niej zajmiemy”

Odczytanie wiersza wykonanie Romana Kołakowskiego

https://zpe.gov.pl/a/ilustracja-interaktywna/D3zfqBZ33 – o fotografii w utrwalaniu pamięci

Jakie znaczenie człowiek przypisuje przedmiotom? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego tekstu kultury albo utworu literackiego.

ankieta o wychowawcy

„Numerki życia” – podczas akcji likwidacji getta (wywozu z Umschlagplatz do Treblinki) Niemcy przydzielili gminie żydowskiej pulę numerów do rozdania osobom niezbędnym dla funkcjonowania (pracownicy, policja itp). Pola Lifszyc – Frania – Teosia Tennenbaumówna

Str.28-29 tutaj: https://wolsztyn24.pl/mrozkowiak/files/zdazyc_przed.pdf