Peter Stockmann – burmistrz, brat doktora – Łukasz Lewandowski
Żona doktora Stockmanna, Katherina – Justyna Wasilewska
Eilif i Morten – synowie Stockmanów – Adam Szczodrowski, Alan Wiśniewski
Hovstad – redaktor gazety – Grzegorz Małecki
Aslaksen – wydawca – Adam Ferency
Billing – dziennikarz – Sambor Czarnota
Morten Kill (Kiil) – ojciec Katheriny – Joachim Lamża
nie ma w oryginalnym tekście dramatu: Pijak – dawny burmistrz – Krzysztof Globisz
w realizacji zabrakło Petry Stockmann – córki Thomasa, nauczycielki, która traci pracę na skutek afery i Kapitana Horstera – kapitana statku, wiernego przyjaciela Thomasa i zakochanego w Petrze (wątek wiernej przyjaźni i miłości zostały więc pominięte; samo zakończenie też pominięto – można doczytać: Wikicommons; wydanie polskie z 1899 – uwaga, tłumaczka zmieniła imiona; Thomas – Otton, Katherina – Joanna, synowie to Fryderyk i Walter…)
Centralnym tematem Tanga jest konflikt pokoleń występujący w rodzinie Stomila i Eleonory. Rodzina jest tu jednak równocześnie miniaturą społeczeństwa. Dzięki ujęciu tej opowieści w ramy dramatu rodzinnego, a także zepchnięciu warstwy zdarzeń społeczno-politycznych na dalekie tło, diagnoza Mrożka nabiera uniwersalnego charakteru. Zawsze można bowiem dostrzec jakiegoś Artura, który wie „lepiej”, jak powinien być urządzony świat i jakiegoś Edka, który tylko czeka na swoją okazję.
zadanie pierwsze- na planszy 10; rozróżnienie pokoleń – 11; relacje – 12;
,,Próbując lepiej zrozumieć siebie i świat dookoła, Mrożek przepisuje całe stronice innych autorów: Marcela Prousta, Fryderyka Nietzschego, Jeana-Paula Sartre’a. Ćwiczy się przy okazji w językach, napawa literaturą niedostępną w ojczyźnie. Prawdziwie opętany okaże się jednak kimś innym. Tym kimś będzie Witold Gombrowicz. Pod jego wyraźnym wpływem Mrożek napisze swój najsłynniejszy dramat. Ślub, Wesele, Ożenek, Zaślubiny, Hymen, Weselisko, Pan młody, Młody pan, Żonkoś, Państwo młodzi, Śluby, Dom, Sztuka domowa, Śrubokręt, Chmielny łan, Piwny dzban, Marsz weselny, Staż meselny, Wasz kobielny, Nasz kościelny, Kto się w opiekę, Zaręczyny, Spiskowcy, Młody odbudowniczy, Przesady, Zasady, Przesady i zasady, STRACEŃCÓW LOS, rodzinna uroczystość, Arturzysko, Stracone zachody miłości, kontrola urodzeń, usiłowanie, Ultra Stomil, młody człowiek, A young man, giovanotto, un jeune homme, der jung man – zastanawia się Mrożek w dzienniku, jak nazwać najnowszą sztukę. Tytuł ostatecznie brzmi: Tango.” /Małgorzata I. Niemczyńska, ,,Striptiz neurotyka”; Warszawa 2013, s. 110–111/
„Skąd wynikło światowe powodzenie Tanga? Podejmuje ono kwestię niemalże… planetarną: kryzys i prawdopodobny kres cywilizacji prącej zabobonnie naprzód. Opiera się o model wychowawczy, z którym kłopot miały chyba wszystkie rozwinięte społeczeństwa. Pozwala tym samym na dobranie najrozmaitszych kostiumów obyczajowych, równie dobrze serbskich, co irlandzkich. Zachowuje wreszcie wykładnię tak chwiejną, że można ją zwrócić przeciw wszelkim nihilizmom i totalitaryzmom, niby to prawym i rzekomo lewym…” /Jan Błoński [w:] Dialog 1980, nr 8/
Opracowanie na str. ostatni dzwonek – narodziny totalitaryzmu w ,,Tangu”
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie? Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
informacje dodatkowe – Mrożek po sfingowanym procesie księży krakowskich (1953 rok):
Oportunizm (łac. opportunus, dosł. (wiatr wiejący) w kierunku portu; przychylny, korzystny, wygodny) – postawa moralna charakteryzująca się rezygnacją ze stałych zasad moralnych lub przekonań dla osiągnięcia doraźnych korzyści, wybieranie zawsze tego, co jest w danej sytuacji korzystne. Oportunizm jest podobny do konformizmu – dana jednostka łatwo ulega wpływom grupy, jednak nie jest to jedna określona grupa, a każda, która w danym momencie ma przewagę nad innymi. Przejawami oportunizmu są również ugodowość i uchylanie się od walki. Kto w dramacie jest oportunistą? Uzasadnij odpowiedź, przywołując konkrety z treści.
11.11.1918 zapraszamy na Radosną Paradę Niepodległości – w tym roku sformułujemy korowód!
Bierzemy udział w konkursie na korowód, w którym główną nagrodą jest kilkudniowa wycieczka do Chicago! Kto chciałby dołączyć do korowodu musi: – zgłosić się do Anny Koniecpolskiej-Lachowskiej, – sprawdzić, dowiedzieć się, czym była Pomarańczowa Alternatywa, np. tu, – zapewnić sobie w pełni szary, poza tym normalny, strój (szare sodnie/rajstopy, spodnica, szara kurtka, płaszcz, szal, ciemne buty), – uszyć sobie pomarańczową czapkę (materiał zapewniamy), – być gotowi stawić się 11.11 około godzinę wcześniej, żeby: – umalować sobie na szaro twarz i włosy, – iść dumnie z wybranym/zrobionym transparentem, nawiązującym do Pomarańczowej Alternatywy i w pomarańczowej czapce, – śpiewać ustalone piosenki i skandować wybrane hasła.
Pozostałe osoby, które chcą iść razem w paradzie, ale niekoniecznie mają możliwość „zrobienia się na szaro” czy chęć śpiewania, proszone są o zgłoszenie (zostanie ustalone, co pobierają: flagę czy godło szkoły).
W kontekście ,,Dżumy” Alberta Camus i ,,Roku 1984″ George’a Orwella –
„Połowa lat 80., kościół Ojców Karmelitów na Piasku w Krakowie. W ramach Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej poeci czytają swoje wiersze. Wychodzi Kornel Filipowicz i czyta wiersz zatytułowany „Niewola”:
W państwie totalitarnym Wolność Nie będzie nam odebrana Nagle Z dnia na dzień Z wtorku na środę Będą nam jej skąpić powoli Zabierać po kawałku (Czasem nawet oddawać Ale zawsze mniej, niż zabrano) Codziennie po trochę W ilościach niezauważalnych Aż pewnego dnia Po kilku lub kilkunastu latach Zbudzimy się w niewoli Ale nie będziemy o tym wiedzieli Będziemy przekonani Że tak być powinno Bo tak było zawsze.
Prawdopodobnie Filipowicz czytał tego wieczoru coś jeszcze, może jeden lub dwa wiersze najwyżej, bo poetek i poetów była spora gromadka. Ale ja zapamiętałem tylko ten – rzeczowy, pozbawiony emocji opis pogrążania się w niewoli. Bardzo dziwny, jeśli się weźmie pod uwagę kontekst. Czyż stanu wojennego nie wprowadzono z dnia na dzień? Czy z dnia na dzień nie wyaresztowano i nie internowano działaczy Solidarności, nie wprowadzono godziny milicyjnej, nie rozstawiono na ulicach patroli? A sam komunizm czy nie przyszedł do nas na sowieckich bagnetach? A jednak poeta czytał: „powoli”, „po kawałku”, „codziennie po trochę”. Jakby chciał powiedzieć: nie patrz na to, co na powierzchni. To jest ważne, ale nie najważniejsze. Bo najważniejsze odbywa się po cichu, niezauważalnie.
Zaraz potem kupiłem drugoobiegowe wydanie tomu „Powiedz to słowo”, cieniutki zeszycik w jasnozielonej okładce. Wiersz „Niewola” wydrukowano tam na pierwszej stronie. Czytałem później tę stronę wielokrotnie. Dziś znowu ją otworzyłem. W wierszu nie ma żadnych szczególnych formalnych chwytów. Może zastanawiać to wyodrębnienie słówka „nagle”, jakby poeta chciał jednak w ten klarowny zapis myśli wprowadzić pewne zmącenie. Ale to wszystko.
Filipowicz w wywiadzie dla paryskiej „Kultury” mówił o latach stalinowskich, że najgorsze było wtedy urabianie ludzi – żeby uwierzyli, że wierzą. Uwierzyć, że się wierzy, to nie to samo co uwierzyć po prostu. To „zabieg bardziej niszczący i pustoszący osobowość”. O tym jest „Niewola”. Nie ma tu wprawdzie mowy o pojedynczej winie. Niby winni są „tamci”: to oni „skąpią”, „odbierają”, jeśli zwracają, to na niby. A jednak jest w tym wierszu coś, co niepokoi. Wszystko odbędzie się poza tobą – ale czy to znaczy, że bez twojego udziału? Ktoś wykorzysta twoją nieuwagę. Ktoś zamieni twój dom w więzienie, kiedy ty będziesz spał.
Mam przed oczyma ten obraz: kościół pogrążony w mroku i ciszy. I Filipowicz – wyprostowany, wielki, z czupryną białych włosów wyglądający z daleka jak płonąca świeca.” /WOJCIECH BONOWICZ/
Opisz sytuację liryczną (gdzie, kiedy, co się dzieje?)
Uwzględnij tożsamość podmiotu lirycznego – wskaż minimum 2 fragmenty, które pozwalają to ustalić.
Jacek Kaczmarski, [……] (wg W. Wysockiego)
Gąsienicami zagrzebany w piach nad Wisłą Patrzę przez rzekę pustym peryskopem Na miasto w walce, które jest tak blisko Że Wisły nurt – frontowym staje się okopem Rozgrzany pancerz pod wrześniowym żarem Rwie do ataku się i pali pod dotykiem, Ale wystygły silnik śpi pod skrzepłym smarem I od miesiąca nie siadł nikt – za celownikiem.
Krtań lufy pusta łaknie znów pocisków smaku A łyka tylko tłusty dym – z drugiego brzegu! W słuchawkach zdjętych hełmofonów – krzyk Polaków I nie wiem, czemu rzeki tej nie wziąłem – z biegu! Dajcie mi wgryźć się gąsienicą w fale śliskie I ogniem swoim dajcie wesprzeć barykady! By miasto w walce – które tak jest bliskie Bezruchu mego – nie nazwało mianem – zdrady!
Lecz milczy sztab i milczą pędy tataraku Którymi mnie przed tymi, co czekają – skryto Bo ruski tank – nie będzie walczył za Polaków! Bo ruski tank – zaczekać ma, by ich wybito! Gdy się wypali już powstanie ciemnym błyskiem Włączą mi silnik i ożywią krew maszyny, Bym mógł obejrzeć miasto – co tak bliskie – Bez walki zdobywając gruzy i ruiny!
24 sierpnia 1987
Nazwij trzy emocje odczuwane przez podmiot mówiący i do każdej dobierz cytat, który ją uzasadnia.
Która emocja dominuje w drugiej strofie? Uzasadnij.
Wyjaśnij znaczenie słów: „Wisły nurt – frontowym staje się okopem” zwróć także uwagę na symboliczne znaczenie.
Znajdź powtarzające się w każdej strofie określenie – wyjaśnij, paradoks, jaki wprowadza.
Nadaj każdej strofie krótkie, maksymalnie pięciowyrazowe określenie oddające jej funkcję w utworze (analiza kompozycji utworu)
Na naszej budowie od kilku tygodni panuje ogromne zmęczenie. Robotnicy pracują po wiele godzin, a mimo to brakuje materiałów i narzędzi. Wczoraj znowu zabrakło cegieł, więc przez kilka godzin nie mogliśmy pracować. Kierownictwo obiecuje poprawę, ale podobne obietnice słyszymy już od dawna.
Nowa fabryka została otwarta. W rzeczywistości część maszyn nadal nie działa, a pracownicy narzekają na złe warunki. Mimo to podczas uroczystości przedstawiciele władz mówili o wielkim sukcesie i historycznym osiągnięciu.
W sklepach znowu zabrakło podstawowych produktów. Ludzie stoją w długich kolejkach i coraz częściej narzekają na trudną sytuację. Niektórzy mówią, że życie wygląda zupełnie inaczej, niż przedstawiają je gazety.
Wielu uczniów nie jest zainteresowanych udziałem w organizowanych przez szkołę akcjach. Część z nich uważa, że udział w pochodach i zebraniach jest obowiązkiem, a nie czymś, co rzeczywiście ich interesuje.
Robotnicy na budowie są zmęczeni ciężką pracą. Nie mają czasu na odpoczynek, ale starają się wykonywać polecenia przełożonych. Wielu z nich pracuje przede wszystkim dlatego, że musi.
„Chciał zatłuc ją na śmierć gumową pałką policyjną. Chciał przywiązać ją nagą do słupa i podziurawić jej ciało strzałami, jak to uczyniono ze świętym Sebastianem. Chciał ją gwałcić i poderżnąć jej gardło podczas szczytowania. Co więcej, dopiero teraz zrozumiał, dlaczego jej nienawidzi. Nienawidził jej, bo była młoda, piękna i aseksualna, bo chciał iść z nią do łóżka, ale wiedział, że to się nigdy nie zdarzy, bo jej słodką, subtelną talię, która zdawała się zapraszać, aby ją otoczyć ramieniem, opasywała znienawidzona szkarłatna szarfa, agresywny symbol czystości.”
kreacja świata
struktura spoleczna: „Na szczycie piramidy zasiada Wielki Brat, który jest nieomylny i wszechmocny. Każdy sukces, każde osiągnięcie, każde zwycięstwo, każde odkrycie naukowe, wszelka wiedza, wszelka mądrość, wszelkie szczęście i cnota wypływają wprost z jego inspiracji i stanowią konsekwencje jego przywództwa. Nikt nigdy nie widział Wielkiego Brata — jest twarzą na bilbordach, głosem płynącym z teleekranów. Z dużą dozą pewności możemy założyć, że nigdy nie umrze; już teraz istnieją poważne wątpliwości co do daty jego narodzin. Wielki Brat to maska, którą Partia zakłada, żeby zaprezentować się światu. Jego rola polega na ogniskowaniu miłości, strachu i czci — emocji łatwiej odczuwalnych w stosunku do jednostki niż wobec organizacji. Bezpośrednio pod Wielkim Bratem znajduje się Partia Wewnętrzna, licząca sześć milionów członków, czyli nieco mniej niż dwa procent mieszkańców Oceanii. Kolejny poziom stanowi Partia Zewnętrzna. Jeśli Partię Wewnętrzną porównamy do mózgu państwa, to Partia Zewnętrzna byłaby jego dłońmi. Jeszcze niżej umiejscowieni zostali zwykli ludzie, których zwyczajowo określamy mianem „proli”. Stanowią oni mniej więcej 85% całej populacji. Nawiązując do zaproponowanej wcześniej klasyfikacji, prole tworzą warstwę najniższą, jako że zniewolone populacje okolic równika, ciągle przechodzące z rąk do rąk, nie stanowią stałego czy koniecznego elementu całej struktury.” Cz.2. R.9 rozdział 1.
,,Wielki Brat patrzy.” Życie w świecie angsocu
Cele: – charakteryzujesz realia życia w Oceanii, uwzględniając warunki życia obywateli, przestrzeń oraz relację jednostki z systemem; – analizujesz cechy i funkcje nowomowy oraz wyjaśniasz, w jaki sposób język może służyć kontroli społeczeństwa.
Wyobraźcie sobie, że jesteście cały czas obserwowani, w każdej chwili, podczas każdej czynności. Jakie uczucia wam towarzyszą?
Na podstawie fragmentu powieści omów realia życia w Oceanii (10 minut) Grupa pod oknem: Warunki życia obywateli (dostępność potrzebnych produktów, jedzenie, ubranie, mieszkanie, spędzanie czasu, prywatność). Grupa na środku: Przestrzeń – jakie wywołuje wrażenie? Znajdź w tekście określenia odnoszące się do różnych zmysłów. Grupa pod ścianą: Jednostka – system (relacja, sposób traktowania, metody).
Ludwig Wittgenstein powiedział ,,Granice mojego języka oznaczają granice mojego świata” – co to oznacza? Co się dzieje, kiedy ktoś manipuluje językiem, którym się posługujemy?
Wypisz z tekstu przykłady ilustrujące dane cechy nowomowy.
Nowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka. Omów zagadnienie na podstawie utworu Rok 1984 George’a Orwella
pod oknem: omów podmiot liryczny – gdzie się znajduje? Jakie miejsce/miejsca opisuje? Komu zadaje pytania? + zaznacz i omów metaforyczne określenia poezji i poety:
Środek: omów stosunek osoby mowiącej do poezji – czego chciał w poezji? Jakim poetą chciał być? O czym chciał pisać? O czym będzie pisać? Dlaczego/na czym polega obowiązek? + zaznacz i omów fragment dot. poezji romantycznej:
Pod drzwiami: omów obraz zmarłych – jak mieli żyć? Co ich spotkało? Czego oczekują od poety? Czego im brak? Czego potrzebują? + zaznacz i omów aluzje do tragedii greckiej:
OCALONY czyli KTO? Człowiek po doświadczeniu wojny w wierszu T. Różewicz pt. ,,Ocalony”
