materiały do wykorzystania na lekcjach i w trakcie zarazy
Stanisław Przybyszewski, „Confiteor”
Kazimierz Przerwa-Tetmajer „Eviva l’arte!” – nagranie Katedra – wersja muzyczna Sanah – wersja z teledyskiem
opracowanie prof. Fijałkowskiego
opracowanie prof. Fijarczyk
dobro, męstwo, harmonia, odwaga, proporcja, odpowiedzialność, groteska, sprawiedliwość, wzniosłość, tragizm, szacunek, uczciwość, prawda, solidarność, symetria, tragizm, komizm, lojalność
pod oknem: omów podmiot liryczny – gdzie się znajduje? Jakie miejsce/miejsca opisuje? Komu zadaje pytania? + zaznacz i omów metaforyczne określenia poezji i poety:
Środek: omów stosunek osoby mowiącej do poezji – czego chciał w poezji? Jakim poetą chciał być? O czym chciał pisać? O czym będzie pisać? Dlaczego/na czym polega obowiązek? + zaznacz i omów fragment dot. poezji romantycznej:
Pod drzwiami: omów obraz zmarłych – jak mieli żyć? Co ich spotkało? Czego oczekują od poety? Czego im brak? Czego potrzebują? + zaznacz i omów aluzje do tragedii greckiej, nowozytnej, Ewangelii, liryki średniowiecznej:
Wprowadzenie: https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D11qkdT6u – „Chimera”
Podręcznik, s. 21-23; 39-45.
ćwiczenie: Bliżej mi do młodopolskiego artysty/ młodopolskiego filistra, ponieważ… (w uzasadnieniu odnieś się do treści wybranego artykułu: Nałkowskiego lub Górskiego i do wiedzy na temat epoki) – minimum 2 zdania.
ćwiczenie: 2/s.45 Czy poznane teksty potwierdzają opinię Hutnikiewicza nt. artystycznego charakteru publicystyki?
Konflikt artysty z filistrem w praktyce: poeci przeklęci – s. 48-54
znasz pojęcia: poeta przeklęty, turpizm; potrafisz wskazać środki językowe/stylistyczne w wierszu, wyjaśnić ich funkcję.
Poeci przeklęci (fr. poètes maudits)
Charles Baudelaire, Paul Verlaine, Artur Rimbaud; achetyrp: François Villon (średniowiecze)
Poeta przeklęty to poeta zbuntowany przeciw społeczeństwu, outsider przekraczający normy obyczajowe. Typowe elementy biografii poety przeklętego to nadużywanie bądź uzależnienie od alkoholu lub narkotyków, obłęd, popadanie w konflikty z prawem (przemoc, przemoc domowa, kradzieże, pobicia), wczesna, często samobójcza śmierć /za Wikipedią/ Artykuł o romansie Verlaine’a z Rimbaudem..
poeta – kapłan sztuki – prezentacja (zad.slajd 8)
Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Melodia mgieł nocnych – s. 136
Leopold Staff, Wysokie drzewa
Tadeusz Miciński, Reinkarnacja
Style w sztuce Młodej Polski: https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DiQoRERvT
Melancholia – Jacek Malczewski: omówienie PJM 3′
opis obrazu na stronie muzeum
Obraz jako sen – fragment wykładu (52:39-55)
O Malczewskim 9′
Videoart Lecha Majewskiego 0,5′
autotematyzm Malczewskiego 10′
Odnajdź na płótnie, opisz obecność konkretnych nurtów epoki, pojęć związanych z epoką:* katastrofizm, symbolizm, ekspresjonizm, spleen, artysta-kapłan.
! Uwaga na strony generowane z użyciem modeli językowych! g***stronka
Polecam genialne wykłady o sztuce (w tym Malczewski, Mucha, Wyspiański, Boznańska, Klimt, VanGogh…)
muzeum Muchy w Pradze
Tragifarsa kołtuńska czyli dramat obyczajowo-psychologiczny Gabrieli Zapolskiej – (s. 67 w podręczniku)
kartkówka: 5,5-2; 8-3; 10-4; 12-5; 14(bezbłędnie)-6
Cały dramat na VOD: „Moralność pani Dulskiej”, 2013
scena IX aktu I (14′-24′)- Jakimi zasadami kieruje się Dulska?
Zacytuj słowa, które najpełniej ilustrują jej postawę i je zinterpretuj. (zad.6/str.73)
Zbyszko Dulski – czy można odmienić swój los? (zad.1,2/str.84)
Czy Zbyszko może wyzwolić się z kołtuństwa? jeśli tak, to – jak? jeśli nie, to – dlaczego? (uzasadnij, przywołując konkretne argumenty, sceny, wydarzenia)
Postawy wobec życia w modernizmie:
➢ DEKADENT • Charakteryzuje go pesymizm, melancholia, zniechęcenie, niewiara w sens działania• Cierpi na „chorobę końca wieku” – jest przeświadczony o kryzysie cywilizacji• Ucieka od bólu istnienia w „sztuczne raje”: narkotyki, hedonizm, erotykę• Uprawia kult sztuki i artysty• Odcina się od społeczeństwa, którym gardzi; Dekadentyzm: fr. décadence – ‘schyłek, upadek’
➢cyganeria, bohema (fr. bohème) – nazwa środowiska artystycznego, którego członkowie spędzają czas na wspólnych zabawach i tworzeniu, demonstrując pogardę dla konwenansów, norm społecznych i materializmu. Działalność cyganerii artystycznej wzbudzała kontrowersje ze względów obyczajowych
➢FILISTER • Mieszczanin• Pozbawiony wyższych aspiracji• Skupiony na gromadzeniu dóbr materialnych• Niewrażliwy na piękno• Charakteryzuje go schematyczne, ograniczone myślenie
➢kołtuneria jako grupa społeczna – obraźliwe określenie z przełomu XIX i XX wieku oznaczające ludzi o zacofanych, wstecznych, nietolerancyjnych poglądach. Niegdyś nazywało się nim także ludzi wierzących w przesądy i zabobony.
Sprawdź się!: https://zpe.gov.pl/a/sprawdz-sie/DRXsJziKE
*Los służących – proponowane konteksty:
„Służące” 2001, reż. Tate Taylor,
„Kamerdyner” 2018, reż. Filip Bajon,
Joanna Kuciel-Frydryszak, „Służące do wszystkiego”:
1. Wady mieszczańskie oglądane ze sceny – omów temat, odnosząc się do „Moralności pani Dulskiej” i dowolnego innego utworu.
2. Czy człowiek decyduje o swoim losie? – omów temat, odnosząc się do postaci Zbyszka z dramatu Zapolskiej oraz dowolnego kontekstu.
3. Przedstaw obraz mieszczaństwa w „Moralności pani Dulskiej” oraz dowolnej powieści XIX wieku.
4. Co może być źródłem moralności człowieka? Omów na podstawie „Moralności pani Dulskiej” i dowolnego innego utworu.
Szablon i pospolitość wdzierać się zaczęły do niemal wszystkich zakresów i dziedzin życia. […] bezstylowości życia, poddanego dyktaturze pospolitości i szablonu, wtórowała odpychająca standaryzacja obyczaju. Była to obyczajowość, tak namiętnie niebawem zwalczanego przez młodych, mieszczańskiego „filistra”, „mydlarza”, właściciela sklepiku lub nieruchomości, którego jedyną filozofią był prostacki materializm, jedyną wartością pieniądz, jedynym celem gromadzenie dobytku, jedyną normą i zasadą postępowania oportunizm i szukanie łatwizny, jedyną moralnością obłuda i zakłamanie, przesłonięte parawanem upozorowanej przyzwoitości.
/Artur Hutnikiewicz, Młoda Polska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2021./
,,Moralność Pani Dulskiej” – dramat jej dzieci.
1. Dlaczego powinniśmy skupić się na dziewczętach? (co w tekście pokazuje, że warto, czy jest w tym intencja autorska?
2. Gdzie wypowiadają się Hesia i Mela:
| Akt | Hesia | Mela |
|---|
| I | sceny III, IV, V, VIII | sceny III, IV, V, VII, VIII |
| II | sceny I, II, III, IV, V, XII | sceny II, III, IV, V, VII, IX, X, XI, XII, XIV |
| III | sceny I, II, III, XIV | sceny I, II, VII, XIII, XIV |
3. Wskażmy: priorytety Hesi – Priorytety Meli
4. Znajdźmy płaszczyznę buntu młodzieńczego (bunt przeciwko rodzicom) każdej z nich.
5. Ćwiczenie językowe: bunt.
Planowane wyjścia:
,,Limba” – teatr Układ Formalny
23.10.2026 (sobota), godz. 19:00
Zarezerwowane 10 miejsc – po 40 zł.
,,Kościuszko” – teatr muzyczny Capitol
26.11.2026 (wtorek), 18:30
Zarezerwowane 20 miejsc w 2. i 3. rzędzie – po 120 zł.
,,Straszny dwór” – Opera Wrocławska
09.02.2027 (wtorek), godz. 19:00
Zarezerwowane 20 miejsc – po 150 zł.
,,Skrzypek na dachu” – Opera Wrocławska
13.05.2027 (czwartek), 19:00
Zarezerwowane 20 miejsc – po 150 zł.
konkursy:
wiedza i umiejętności szkolne: Olimpiada,
talent pisarski (esej): https://diamentowe-pioro.pl/
talent poetycki: Rzadko na moich wargach
koło historii sztuki – wyjścia do muzeów, patrzenie na sztuki wizualne kontekstowo, umiejętność innego odbioru sztuki
WSPÓŁCZESNOŚĆ:
POWTÓRZENIA PRZED MATURĄ:
Powtórzenia będą obejmowały zakres tematyczny zgodnie z podziałem na epoki. Sprawdzenie Waszych postępów planowane jest na 2 lekcje z rzędu. Powtarzacie indywidualnie, w oparciu o podręczniki z poprzednich lat lub wybrane repetytoria. Sprawdzian może mieć formę testu historyczno-literackiego, wypowiedzi w module maturalnym, wypracowania, odpowiedzi ustnych etc. NIEOBECNOŚĆ na takim sprawdzianie skutkuje sprawdzeniem wiedzy na najbliższych wskazanych przeze mnie zajęciach z polskiego.
klasa B – piątki, klasa D – czwartki, klasa F – środa/czwartek
OCENIANIE:
Ocenie będzie podlegać Twoje opanowanie materiału przewidzianego podstawą programową.
Ocenianie zgodne z zasadami wymienionymi w statucie szkoły.
W półroczu każdy powinien otrzymać minimum jedną pozytywną ocenę liczbową za wypracowanie – nieotrzymanie tejże obniża ocenę w stosunku do wynikającej ze średniej ważonej! (nowelizowany Statut Szkoły)
Przed sprawdzianem / pracą klasową z bieżącego materiału (nie z powtórek maturalnych!) powtórzenie materiału odbywać się będzie na dwa sposoby:
1. krótki wykład, obejmujący kluczowe zagadnienia, których znajomość obowiązuje i
2. powtórzenie ustne – pula zagadnień do opracowania w formie wypowiedzi (jak na maturze ustnej) i odpowiedzi na forum klasy.
Zadania domowe zadawane będą na bieżąco.
W wypadku nieobecności ucznia na zajęciach, podczas których miał możliwość zaprezentować swą wiedzę we wskazanym zakresie (sprawdzian / wypracowanie / czytanie ze zrozumieniem / kartkówka / wypowiedź ustna maturalna etc.) – uczeń otrzyma 0 i może się ze mną umówić na wygodny dla siebie termin, by zaliczyć ten materiał. W przypadku, jeśli się nie umówi w terminie tygodnia od otrzymania 0 – prezentuje opanowanie materiału na wskazanej przeze mnie lekcji.
W wypadku niezaliczenia (uzyskania oceny 1) znajomości lektury – ma czas na poprawę do końca półrocza. W wypadku otrzymania niezadowalającej oceny z innego zakresu – przewidziany w statucie termin: 2 tygodni od otrzymania oceny 1 ze sprawdzianu/kartkówki. Indywidualnie należy umówić się na poprawę innych ocen. Każdą ocenę można poprawić. 2 też. 3 też. 4 też. 5 też. 6 nie.
Dwukrotnie można zgłosić nieprzygotowanie. Nie można zgłosić nieprzygotowania na planowanej kartkówce, powtórzeniu ustnym, lekcji opartej o długoterminowe zadania domowe (referaty, projekty).
Można zbierać plusy za zadania lub aktywność na lekcjach.
Ocena klasyfikacyjna śródroczna, roczna i końcowa – zgodnie z zapisami statutu.
wagi ocen bieżących zgodnie ze statutem:
praca klasowa (wypracowanie) – 9
sprawdzian – 8
znajomość lektury – 7
kartkówka – 6
dłuższa wypowiedź – 6
czytanie ze zrozumieniem – 5
aktywność – 4
karta pracy – 3
referat – 2
ćwiczenie na lekcji – 1
Przeliczanie % na oceny liczbowe (zgodnie ze statutem):
6: 99 % – 100%
5: 85% – 99%
4: 70% – 85%
3: 55% – 70%
2: 40% – 55%
1: poniżej 40%
MŁODA POLSKA
* Gabriela Zapolska, „Moralność Pani Dulskiej” (dramat) **
Stanisław Wyspiański, „Wesele” (dramat)
Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (powieść, tom 1.)
DWUDZIESTOLECIE
Stefan Żeromski, „Przedwiośnie” (powieść)
Franz Kafka, „Proces” (fragmenty z podr.)
Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Szewcy” (dramat)
Bruno Schulz, opowiadania z tomu „Sklepy cynamonowe”
Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata” (powieść)
Witold Gombrowicz, „Ferdydurke” (fragmenty z podr. + film)
WOJNA I OKUPACJA
Tadeusz Borowski, opowiadanie „Proszę państwa do gazu” (opowiadanie)
Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty z podr.)
Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem” (reportaż)
* Marcin Szczygielski, “Poczet Królowych polskich” **
* Wiktor Frankl, „Człowiek w poszukiwaniu sensu” **
(pogrubione – dłuższe utwory, znajomość ich treści będzie sprawdzana przed omawianiem,
utwory z * – lektury rozszerzające)
Wakacje z kulturą
OCENIANIE:
Ocenie będzie podlegać Twoje opanowanie materiału przewidzianego podstawą programową.
Ocenianie zgodne z zasadami wymienionymi w statucie szkoły.
W półroczu każdy powinien otrzymać minimum jedną pozytywną ocenę liczbową za wypracowanie – nieotrzymanie tejże obniża ocenę w stosunku do wynikającej ze średniej ważonej! (nowelizowany Statut Szkoły)
Przed sprawdzianem / pracą klasową z bieżącego materiału powtórzenie materiału odbywać się będzie na dwa sposoby:
1. krótki wykład, obejmujący kluczowe zagadnienia, których znajomość obowiązuje i
2. powtórzenie ustne – pula zagadnień do opracowania w formie wypowiedzi (jak na maturze ustnej) i odpowiedzi na forum klasy.
Zadania domowe zadawane będą na bieżąco.
W wypadku nieobecności ucznia na zajęciach, podczas których miał możliwość zaprezentować swą wiedzę we wskazanym zakresie (sprawdzian / wypracowanie / czytanie ze zrozumieniem / kartkówka / wypowiedź ustna maturalna etc.) – uczeń otrzyma 0 i może się ze mną umówić na wygodny dla siebie termin, by zaliczyć ten materiał. W przypadku, jeśli się nie umówi w terminie tygodnia od otrzymania 0 – prezentuje opanowanie materiału na wskazanej przeze mnie lekcji.
W wypadku niezaliczenia (uzyskania oceny 1) znajomości lektury – ma czas na poprawę do końca półrocza. W wypadku otrzymania niezadowalającej oceny z innego zakresu – przewidziany w statucie termin: 2 tygodni od otrzymania oceny 1 ze sprawdzianu/kartkówki. Indywidualnie należy umówić się na poprawę innych ocen. Każdą ocenę można poprawić. 2 też. 3 też. 4 też. 5 też. 6 nie.
Dwukrotnie można zgłosić nieprzygotowanie. Nie można zgłosić nieprzygotowania na planowanej kartkówce, powtórzeniu ustnym, lekcji opartej o długoterminowe zadania domowe (referaty, projekty).
Można zbierać plusy za zadania lub aktywność na lekcjach.
Ocena klasyfikacyjna śródroczna, roczna i końcowa – zgodnie z zapisami statutu.
wagi ocen bieżących zgodnie ze statutem:
praca klasowa (wypracowanie) – 9
sprawdzian – 8
znajomość lektury – 7
kartkówka – 6
dłuższa wypowiedź – 6
czytanie ze zrozumieniem – 5
aktywność – 4
karta pracy – 3
referat – 2
ćwiczenie na lekcji – 1
Przeliczanie % na oceny liczbowe (zgodnie ze statutem):
6: 99 % – 100%
5: 85% – 99%
4: 70% – 85%
3: 55% – 70%
2: 40% – 55%
1: poniżej 40%
Polecam nie stracić całkiem głowy!
,,Niesamowita zdolność umysłowa mózgu dana jest z banalną klauzulą: korzystaj albo strać. W normalnym ludzkim mózgu hipokamp kurczy się o jeden lub dwa procent rocznie u dorosłych (do około pięciu procent rocznie u pacjentów z chorobą Alzheimera), a bezczynny hipokamp może kurczyć się jeszcze szybciej.
W pewnym fascynującym badaniu nad sikorami ptaki schwytane na wolności straciły w niewiarygodny sposób 23 procent objętości hipokampu w ciągu zaledwie pięciu tygodni po umieszczeniu ich w klatce; ptaki w klatkach, jak obliczyli naukowcy, miały mniejszą potrzebę poruszania się, interakcji i zapamiętywania informacji niż ich odpowiedniki na wolności, stąd ich mózg wysechł. (Wiadomo, iż wielkość ta podlega sezonowym fluktuacjom również w naturze).
Jednak badanie wykazało także, że ta strata nie jest nieunikniona i że mózg może zachować lepszą formę, gdy regularnie napotyka wyzwania. Innymi słowy, ruszaj głową, albo dosłownie ją stracisz.”
/Noah Strycker, ,,Rzecz o ptakach”/