bookmark_borderSocrealizm – jedyny styl w sztuce wprowadzony dekretem

Do czytania i sprawdzenia siebie – lekcja ZPE
prezentacja – spokojna (do czytania) i złota (z komentarzem nauczycielki)
kronika filmowa (14′)

Józef Chełmoński, ,,Orka”
Fragment socrealistycznego plakatu z hasłem Damy ojczyźnie więcej chleba
Andrzej Kobzdej, ,,Podaj cegłę”
W. Dobrowolski, ,,Armia pokoju”



Czar PRL w 10′
Podaj cegłę w 7′
o architekturze (8′)

Teksty do ocenzurowania:

Na naszej budowie od kilku tygodni panuje ogromne zmęczenie. Robotnicy pracują po wiele godzin, a mimo to brakuje materiałów i narzędzi. Wczoraj znowu zabrakło cegieł, więc przez kilka godzin nie mogliśmy pracować. Kierownictwo obiecuje poprawę, ale podobne obietnice słyszymy już od dawna.

Nowa fabryka została otwarta. W rzeczywistości część maszyn nadal nie działa, a pracownicy narzekają na złe warunki. Mimo to podczas uroczystości przedstawiciele władz mówili o wielkim sukcesie i historycznym osiągnięciu.

W sklepach znowu zabrakło podstawowych produktów. Ludzie stoją w długich kolejkach i coraz częściej narzekają na trudną sytuację. Niektórzy mówią, że życie wygląda zupełnie inaczej, niż przedstawiają je gazety.

Wielu uczniów nie jest zainteresowanych udziałem w organizowanych przez szkołę akcjach. Część z nich uważa, że udział w pochodach i zebraniach jest obowiązkiem, a nie czymś, co rzeczywiście ich interesuje.

Robotnicy na budowie są zmęczeni ciężką pracą. Nie mają czasu na odpoczynek, ale starają się wykonywać polecenia przełożonych. Wielu z nich pracuje przede wszystkim dlatego, że musi.

bookmark_borderDystopia Orwella

https://youtu.be/Hzy85PRdlyw?si=R_llXMwgbJAvsyEM – biografia Orwella 3′, język 7′

co znaczy Orwellowski? https://youtu.be/oe64p-QzhNE?si=81OZSwbGZnH0VC3y

https://view.genially.com/60741ca6a93d4e0d546ae7ef/presentation-rok-1984

https://view.genially.com/60731965b50a9b0d60e3eb9f/presentation-rok-1984-orwell

struktura spoleczna: „Na szczycie piramidy zasiada Wielki Brat, który jest nieomylny i wszechmocny. Każdy sukces, każde osiągnięcie, każde zwycięstwo, każde odkrycie naukowe, wszelka wiedza, wszelka mądrość, wszelkie szczęście i cnota wypływają wprost z jego inspiracji i stanowią konsekwencje jego przywództwa. Nikt nigdy nie widział Wielkiego Brata — jest twarzą na bilbordach, głosem płynącym z teleekranów. Z dużą dozą pewności możemy założyć, że nigdy nie umrze; już teraz istnieją poważne wątpliwości co do daty jego narodzin. Wielki Brat to maska, którą Partia zakłada, żeby zaprezentować się światu. Jego rola polega na ogniskowaniu miłości, strachu i czci — emocji łatwiej odczuwalnych w stosunku do jednostki niż wobec organizacji. Bezpośrednio pod Wielkim Bratem znajduje się Partia Wewnętrzna, licząca sześć milionów członków, czyli nieco mniej niż dwa procent mieszkańców Oceanii. Kolejny poziom stanowi Partia Zewnętrzna. Jeśli Partię Wewnętrzną porównamy do mózgu państwa, to Partia Zewnętrzna byłaby jego dłońmi. Jeszcze niżej umiejscowieni zostali zwykli ludzie, których zwyczajowo określamy mianem „proli”. Stanowią oni mniej więcej 85% całej populacji. Nawiązując do zaproponowanej wcześniej klasyfikacji, prole tworzą warstwę najniższą, jako że zniewolone populacje okolic równika, ciągle przechodzące z rąk do rąk, nie stanowią stałego czy koniecznego elementu całej struktury.” Cz.2. R.9 rozdział 1.

,,Wielki Brat patrzy.” Życie w świecie angsocu

Cele:
– charakteryzujesz realia życia w Oceanii, uwzględniając warunki życia obywateli, przestrzeń oraz relację jednostki z systemem;
– analizujesz cechy i funkcje nowomowy oraz wyjaśniasz, w jaki sposób język może służyć kontroli społeczeństwa.

Wyobraźcie sobie, że jesteście cały czas obserwowani, w każdej chwili, podczas każdej czynności.
Jakie uczucia wam towarzyszą?

Na podstawie fragmentu powieści omów realia życia w Oceanii (10 minut)
Grupa pod oknem: Warunki życia obywateli (dostępność potrzebnych produktów, jedzenie, ubranie, mieszkanie, spędzanie czasu, prywatność).
Grupa na środku: Przestrzeń – jakie wywołuje wrażenie? Znajdź w tekście określenia odnoszące się do różnych zmysłów.
Grupa pod ścianą: Jednostka – system (relacja, sposób traktowania, metody).

Ludwig Wittgenstein powiedział ,,Granice mojego języka oznaczają granice mojego świata” – co to oznacza? Co się dzieje, kiedy ktoś manipuluje językiem, którym się posługujemy?

Wypisz z tekstu przykłady ilustrujące dane cechy nowomowy.

Nowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka. Omów zagadnienie na podstawie utworu Rok 1984 George’a Orwella

bookmark_border,,I cóż po poecie w czasie marnym?” Ocalenie w kruchych słowach

  • znasz podstawowe informacje dotyczące polskiego noblisty,
  • wyjaśniasz i używasz pojęć: aksjologia, moralność, etyka, estetyka,
  • analizujesz sytuację liryczną,
  • wskazujesz aluzje, nawiązania i ich funkcje.

dobro, męstwo, harmonia, odwaga, proporcja, odpowiedzialność, groteska, sprawiedliwość, wzniosłość, tragizm, szacunek, uczciwość, prawda, solidarność, symetria, tragizm, komizm, lojalność

Warszawa w 1945

Czesław Miłosz, ,,W Warszawie”

pod oknem: omów podmiot liryczny – gdzie się znajduje? Jakie miejsce/miejsca opisuje? Komu zadaje pytania? + zaznacz i omów metaforyczne określenia poezji i poety:

Środek: omów stosunek osoby mowiącej do poezji – czego chciał w poezji? Jakim poetą chciał być? O czym chciał pisać? O czym będzie pisać? Dlaczego/na czym polega obowiązek? + zaznacz i omów fragment dot. poezji romantycznej:

Pod drzwiami: omów obraz zmarłych – jak mieli żyć? Co ich spotkało? Czego oczekują od poety? Czego im brak? Czego potrzebują? + zaznacz i omów aluzje do tragedii greckiej:

OCALONY czyli KTO? Człowiek po doświadczeniu wojny w wierszu T. Różewicz pt. ,,Ocalony”

Odczytanie wiersza

Warszawa, wrzesień 1939

bookmark_borderStan duchowy nowego pokolenia – publicystyka modernizmu

Wprowadzenie: https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D11qkdT6u – „Chimera”

  • znasz różnice dotyczące tematyki poruszanej w publicystyce pozytywistycznej i młodopolskiej;
  • potrafisz wskazać: rolę, przyjmowaną przez autora, grupę odbiorców, tezę tekstu i argumentację;
  • rozumiesz podłoże i efekty konfliktu artystów z odbiorcami („filistrami”)

Podręcznik, s. 21-23; 39-45.

ćwiczenie: Bliżej mi do młodopolskiego artysty/ młodopolskiego filistra, ponieważ… (w uzasadnieniu odnieś się do treści wybranego artykułu: Nałkowskiego lub Górskiego i do wiedzy na temat epoki) – minimum 2 zdania.

ćwiczenie: 2/s.45 Czy poznane teksty potwierdzają opinię Hutnikiewicza nt. artystycznego charakteru publicystyki?

Konflikt artysty z filistrem w praktyce: poeci przeklęci – s. 48-54

znasz pojęcia: poeta przeklęty, turpizm; potrafisz wskazać środki językowe/stylistyczne w wierszu, wyjaśnić ich funkcję.

Poeci przeklęci (fr. poètes maudits)

Charles Baudelaire, Paul Verlaine, Artur Rimbaud; achetyrp: François Villon (średniowiecze)

Poeta przeklęty to poeta zbuntowany przeciw społeczeństwu, outsider przekraczający normy obyczajowe. Typowe elementy biografii poety przeklętego to nadużywanie bądź uzależnienie od alkoholu lub narkotyków, obłęd, popadanie w konflikty z prawem (przemoc, przemoc domowa, kradzieże, pobicia), wczesna, często samobójcza śmierć /za Wikipedią/ Artykuł o romansie Verlaine’a z Rimbaudem..

bookmark_borderSztuka w modernizmie

poeta – kapłan sztuki – prezentacja (zad.slajd 8)

Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Melodia mgieł nocnych – s. 136
Leopold Staff, Wysokie drzewa
Tadeusz Miciński, Reinkarnacja
Style w sztuce Młodej Polski: https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DiQoRERvT

Melancholia – Jacek Malczewski: omówienie PJM 3′
opis obrazu na stronie muzeum
Obraz jako sen – fragment wykładu (52:39-55)
O Malczewskim 9′
Videoart Lecha Majewskiego 0,5′
autotematyzm Malczewskiego 10′
Odnajdź na płótnie, opisz obecność konkretnych nurtów epoki, pojęć związanych z epoką:* katastrofizm, symbolizm, ekspresjonizm, spleen, artysta-kapłan.
! Uwaga na strony generowane z użyciem modeli językowych! g***stronka

Polecam genialne wykłady o sztuce (w tym Malczewski, Mucha, Wyspiański, Boznańska, Klimt, VanGogh…)

muzeum Muchy w Pradze

bookmark_border„Moralność pani Dulskiej”

Tragifarsa kołtuńska czyli dramat obyczajowo-psychologiczny Gabrieli Zapolskiej – (s. 67 w podręczniku)
kartkówka: 5,5-2; 8-3; 10-4; 12-5; 14(bezbłędnie)-6

Cały dramat na VOD: „Moralność pani Dulskiej”, 2013
scena IX aktu I (14′-24′)- Jakimi zasadami kieruje się Dulska?
Zacytuj słowa, które najpełniej ilustrują jej postawę i je zinterpretuj.
(zad.6/str.73)

Zbyszko Dulski – czy można odmienić swój los? (zad.1,2/str.84)

Czy Zbyszko może wyzwolić się z kołtuństwa? jeśli tak, to – jak? jeśli nie, to – dlaczego? (uzasadnij, przywołując konkretne argumenty, sceny, wydarzenia)

Postawy wobec życia w modernizmie:
DEKADENT • Charakteryzuje go pesymizm, melancholia, zniechęcenie, niewiara w sens działania• Cierpi na „chorobę końca wieku” – jest przeświadczony o kryzysie cywilizacji• Ucieka od bólu istnienia w „sztuczne raje”: narkotyki, hedonizm, erotykę• Uprawia kult sztuki i artysty• Odcina się od społeczeństwa, którym gardzi; Dekadentyzm: fr. décadence – ‘schyłek, upadek’
cyganeria, bohema (fr. bohème) – nazwa środowiska artystycznego, którego członkowie spędzają czas na wspólnych zabawach i tworzeniu, demonstrując pogardę dla konwenansównorm społecznych i materializmu. Działalność cyganerii artystycznej wzbudzała kontrowersje ze względów obyczajowych
FILISTER • Mieszczanin• Pozbawiony wyższych aspiracji• Skupiony na gromadzeniu dóbr materialnych• Niewrażliwy na piękno• Charakteryzuje go schematyczne, ograniczone myślenie
kołtuneria jako grupa społeczna – obraźliwe określenie z przełomu XIX i XX wieku oznaczające ludzi o zacofanych, wstecznych, nietolerancyjnych poglądach. Niegdyś nazywało się nim także ludzi wierzących w przesądy i zabobony.

Sprawdź się!: https://zpe.gov.pl/a/sprawdz-sie/DRXsJziKE

*Los służących – proponowane konteksty:
„Służące” 2001, reż. Tate Taylor,
„Kamerdyner” 2018, reż. Filip Bajon,
Joanna Kuciel-Frydryszak, „Służące do wszystkiego”:

1. Wady mieszczańskie oglądane ze sceny – omów temat, odnosząc się do „Moralności pani Dulskiej” i dowolnego innego utworu.
2. Czy człowiek decyduje o swoim losie? – omów temat, odnosząc się do postaci Zbyszka z dramatu Zapolskiej oraz dowolnego kontekstu.
3. Przedstaw obraz mieszczaństwa w „Moralności pani Dulskiej” oraz dowolnej powieści XIX wieku.
4. Co może być źródłem moralności człowieka? Omów na podstawie „Moralności pani Dulskiej” i dowolnego innego utworu.

Szablon i pospolitość wdzierać się zaczęły do niemal wszystkich zakresów i dziedzin życia. […] bezstylowości życia, poddanego dyktaturze pospolitości i szablonu, wtórowała odpychająca standaryzacja obyczaju. Była to obyczajowość, tak namiętnie niebawem zwalczanego przez młodych, mieszczańskiego „filistra”, „mydlarza”, właściciela sklepiku lub nieruchomości, którego jedyną filozofią był prostacki materializm, jedyną wartością pieniądz, jedynym celem gromadzenie dobytku, jedyną normą i zasadą postępowania oportunizm i szukanie łatwizny, jedyną moralnością obłuda i zakłamanie, przesłonięte parawanem upozorowanej przyzwoitości.
/Artur Hutnikiewicz, Młoda Polska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2021./

,,Moralność Pani Dulskiej” – dramat jej dzieci.
1. Dlaczego powinniśmy skupić się na dziewczętach? (co w tekście pokazuje, że warto, czy jest w tym intencja autorska?
2. Gdzie wypowiadają się Hesia i Mela:

AktHesiaMela
Isceny III, IV, V, VIIIsceny III, IV, V, VII, VIII
IIsceny I, II, III, IV, V, XIIsceny II, III, IV, V, VII, IX, X, XI, XII, XIV
IIIsceny I, II, III, XIVsceny I, II, VII, XIII, XIV

3. Wskażmy: priorytety Hesi – Priorytety Meli
4. Znajdźmy płaszczyznę buntu młodzieńczego (bunt przeciwko rodzicom) każdej z nich.
5. Ćwiczenie językowe: bunt.

bookmark_borderWspółczesność – sprawdź się

bookmark_borderteatr | konkursy | historia sztuki

Planowane wyjścia:
,,Limba” – teatr Układ Formalny
23.10.2026 (sobota), godz. 19:00
Zarezerwowane 10 miejsc – po 40 zł.

,,Kościuszko” – teatr muzyczny Capitol
26.11.2026 (wtorek), 18:30
Zarezerwowane 20 miejsc w 2. i 3. rzędzie – po 120 zł.

,,Straszny dwór” – Opera Wrocławska
09.02.2027 (wtorek), godz. 19:00
Zarezerwowane 20 miejsc – po 150 zł.

,,Skrzypek na dachu” – Opera Wrocławska
13.05.2027 (czwartek), 19:00
Zarezerwowane 20 miejsc – po 150 zł.

konkursy:
wiedza i umiejętności szkolne: Olimpiada,
talent pisarski (esej): https://diamentowe-pioro.pl/
talent poetycki: Rzadko na moich wargach

koło historii sztuki – wyjścia do muzeów, patrzenie na sztuki wizualne kontekstowo, umiejętność innego odbioru sztuki





bookmark_borderLektury i oceny klasy 4. 2026/27

WSPÓŁCZESNOŚĆ:

  • Albert Camus, Dżuma (powieść)
  • George Orwell, Rok 1984 (powieść)
  • Sławomir Mrożek, Tango (dramat)
    S. Mrożek, wybrane opowiadanie (z podr.)*
  • Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa (powieść)*
  • Marek Nowakowski, Górą „Edek” (opowiadanie)
  • Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku (dramat)*
  • Andrzej Stasiuk, Miejsce (opowiadanie)
  • Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (opowiadanie)
  • Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragm.)
  • eseje Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta.
    (pogrubione – dłuższe utwory, znajomość ich treści będzie sprawdzana przed omawianiem,
    utwory z * – obowiązują na poziomie rozszerzonym)

POWTÓRZENIA PRZED MATURĄ:

Powtórzenia będą obejmowały zakres tematyczny zgodnie z podziałem na epoki. Sprawdzenie Waszych postępów planowane jest na 2 lekcje z rzędu. Powtarzacie indywidualnie, w oparciu o podręczniki z poprzednich lat lub wybrane repetytoria. Sprawdzian może mieć formę testu historyczno-literackiego, wypowiedzi w module maturalnym, wypracowania, odpowiedzi ustnych etc. NIEOBECNOŚĆ na takim sprawdzianie skutkuje sprawdzeniem wiedzy na najbliższych wskazanych przeze mnie zajęciach z polskiego.

klasa B – piątki, klasa D – czwartki, klasa F – środa/czwartek

  • starożytność klasa B xx.09, klasa D xx.09, klasa F xx.09
  • średniowiecze, renesans klasa B xx.10, klasa D xx.10, klasa F xx.10
  • barok, oświecenie klasa B xx.11, klasa D xx.11, klasa F xx.11
  • romantyzm klasa B xx.12, klasa D xx.12,
  • romantyzm terminy, pojęcia, teoria, wiersze klasa F xx.12
  • romantyzm lektury klasa F xx.01.2027
    ferie – czas na powtórzenie pozytywizmu!
  • pozytywizm klasa B 01.02, klasa D xx.02, klasa F xx.02
  • Młoda Polska klasa B xx.02, klasa D xx.02, klasa F xx.02
  • dwudziestolecie międzywojenne, wojna i okupacja klasa B xx.03, klasa D xx.03, klasa F xx.03 marzec

Wakacje z kulturą – ankieta

OCENIANIE:
Ocenie będzie podlegać Twoje opanowanie materiału przewidzianego podstawą programową.
Ocenianie zgodne z zasadami wymienionymi w statucie szkoły.
W półroczu każdy powinien otrzymać minimum jedną pozytywną ocenę liczbową za wypracowanie – nieotrzymanie tejże obniża ocenę w stosunku do wynikającej ze średniej ważonej! (nowelizowany Statut Szkoły)

Przed sprawdzianem / pracą klasową z bieżącego materiału (nie z powtórek maturalnych!) powtórzenie materiału odbywać się będzie na dwa sposoby:
1. krótki wykład, obejmujący kluczowe zagadnienia, których znajomość obowiązuje i
2. powtórzenie ustne – pula zagadnień do opracowania w formie wypowiedzi (jak na maturze ustnej) i odpowiedzi na forum klasy.

Zadania domowe zadawane będą na bieżąco.

W wypadku nieobecności ucznia na zajęciach, podczas których miał możliwość zaprezentować swą wiedzę we wskazanym zakresie (sprawdzian / wypracowanie / czytanie ze zrozumieniem / kartkówka / wypowiedź ustna maturalna etc.) – uczeń otrzyma 0 i może się ze mną umówić na wygodny dla siebie termin, by zaliczyć ten materiał. W przypadku, jeśli się nie umówi w terminie tygodnia od otrzymania 0 – prezentuje opanowanie materiału na wskazanej przeze mnie lekcji.

W wypadku niezaliczenia (uzyskania oceny 1) znajomości lektury – ma czas na poprawę do końca półrocza. W wypadku otrzymania niezadowalającej oceny z innego zakresu – przewidziany w statucie termin: 2 tygodni od otrzymania oceny 1 ze sprawdzianu/kartkówki. Indywidualnie należy umówić się na poprawę innych ocen. Każdą ocenę można poprawić. 2 też. 3 też. 4 też. 5 też. 6 nie.

Dwukrotnie można zgłosić nieprzygotowanie. Nie można zgłosić nieprzygotowania na planowanej kartkówce, powtórzeniu ustnym, lekcji opartej o długoterminowe zadania domowe (referaty, projekty).

Można zbierać plusy za zadania lub aktywność na lekcjach.

Ocena klasyfikacyjna śródroczna, roczna i końcowa – zgodnie z zapisami statutu.

wagi ocen bieżących zgodnie ze statutem:
praca klasowa (wypracowanie) – 9
sprawdzian – 8
znajomość lektury – 7
kartkówka – 6
dłuższa wypowiedź – 6
czytanie ze zrozumieniem – 5
aktywność – 4
karta pracy – 3
referat – 2
ćwiczenie na lekcji – 1

Przeliczanie % na oceny liczbowe (zgodnie ze statutem):
6: 99 % – 100%
5: 85% – 99%
4: 70% – 85%
3: 55% – 70%
2: 40% – 55%
1: poniżej 40%