Kategoria: Bez kategorii

9.09.2024 (poniedziałek), godz. 20:30 – zapraszam do oglądania na TVP1 lub VOD musical 1989 (historia lat 1980-1989 opowiedziana muzyką Webbera; tekstem Napiórkowskiego i Łony).

„świat się nie rozszerzył, ale zyskał głębi…”

Juliusz Słowacki miał 24 lata, kiedy zaczął pisać „Kordiana”; pisał wtedy (z emigracji) do matki: „Piszę wielkie dzieło, napisałem już 1300 wierszy, ale to jest niczym w porównaniu do całej budowy. Cały dzień jestem roztargniony – w nocy piszę – a do 10 godziny rano śpię głęboko…”

Dramat ukazał się ono 24 marca 1834 roku w Paryżu, lecz bez nazwiska twórcy. Dzieło było wydane anonimowo. Autor tłumaczył w liście matce: „(…) drukuję bezimiennie – będzie to równiejsza walka z Adamem.”

Słowacki poruszył problemy: samobójczej śmierci, nieszczęśliwej miłości, bólu egzystencjalnego, samotności, dojrzewania, znajdowania celu w życiu, przegranego powstania (nie wprost), zaprzepaszczonej szansy, klęski narodowej i osobistej.

Opinie o dziele nie były jednoznaczne:

Julian Ursyn Niemcewicz (poeta, dramaturg, pamiętnikarz) „Powróciwszy do siebie, znalazłem przysłane mi […] nowe poema jednego z wariatów naszych, pod tytułem „Kordian”. Co za farsy, banialuki, czarty, czarownice, papież, papuga, car, konstanty, oszkalowani pierwsi obywatele do rewolucji ostatniej wchodzący; wszystko w najdziwaczniejszym wierszu znajduje się w tym dramacie.
Hołota wygnańców naszych szuka wszelkimi sposobami, aby się pozbyć przepełniającego piersi ich jadu. […]Nigdy jeszcze nie było tylu bazgraczów.”

Zygmunt Krasiński (dramaturg, jeden z 4 wieszczów)  „Jest tu Juliusz Słowacki, miły człowiek, ogromem poezji obdarzony od niebios. Kiedy ta poezja w nim dojdzie harmonijnej równowagi, będzie wielkim. „Kordian” jest poematem zapału, szaleństwa; są w nim pyszne położenia i dziwnie trafne pojęcia. […] Mickiewicz nawet sam nie miał tak różnobarwnej i giętkiej wyobraźni. Jednak […] brak mu czasem powagi, bez której poezja może być miłą igraszką, ale nigdy nie zostanie częścią świata.”

„niecne pisemko pod tytułem „Kordian”, w którym wywarta jest zjadliwa nienawiść przeciw Najjaśń. Cesarza [!] Wszechrosji” (z zeznań rosyjskiego agenta – Aleksandra Serno Sołowiewicza w sprawie kolportażu Kordiana w Krakowie na przełomie 1834 – 1835 roku)

Edward Dembowski (krytyk literacki i publicysta): „W „Kordianie”, gdy Słowacki spiskowych wystawia, i tam starcie zdań występuje, choć w bladym odcieniu, zaraz się poemat ożywia i wzbija do takiego, jakim dziś każden dramat być powinien. Słowacki na każdym polu literatury rozwijał swój potężny talent. Dlatego dramat czysto polityczny, mickiewiczowski jest tylko jednym momentem jego poezji.”

Józef Reitzenheim (przyjaciel Słowackiego, Paryż 1862): „Wszystko jest streszczone w „Kordianie”. […] Car jest przedstawicielem logicznym przemocy; brat jego Wielki Książę, uosabia kapryśne brutalstwo. Obydwaj zazdrośni, jeden względem drugiego ciemiężą Polskę najokrutniej. Spisek przeciw rodzinie cesarskiej, zawiązany w r. 1825 [!] w Warszawie, podczas koronacji cesarza Mikołaja, stanowi główny przedmiot działania; charaktery tego dramatu są skreślone jasno i dążą z dokładnością i mocą do zamierzonego celu.„

Josef V. Fric (prozaik, dramaturg, ur.1829 – zm. 1890): „Wierny pewnemu kierunkowi poezji subiektywnej, przedstawił właściwie siebie samego, z całą tą pasją młodzieńczej ambicji nie uznającej żadnych granic i przeszkód, która tak chętnie uważa się za pępek świata, żywiąc niezachwianą wiarę w szczególne swoje posłannictwo, bez którego wypełnienia przepadłoby bez śladu co najmniej trzy systemy słoneczne!”

Czasopismo „La Polonais” (Paryż, Francja) anonimowa recenzja z kwietnia 1834 roku: „Poeta olśniewa czytelnika śmiałym sposobem wyrażania i rozwijania swoich myśli. Mimo to nie dość silnie przemawia do serca, nie budzi wzruszenia. Nie jest naszym zamiarem sądzić go według ustalonych reguł sztuki. Nie będziemy mówili o tym, jaki jest tok poematu, ani tym, jak autor rozwija akcję. Wybaczymy mu nawet błędy historyczne: talent może w pewnej mierze usprawiedliwić kaprysy wyobraźni. Wolno poecie przecie rozminąć się trochę z prawdą.„

Oficjalny komunikat: https://rjp.pan.pl/zmiany-pisowni
Norma językowa – po co to komu? (po 14:53)

para wyrazów; nie- z imiesłowami;

Wybierz zdjęcie z wakacji, które zechcesz zaprezentować.
Opisz je/swoje wspomnienie z nim związane. Użyj minimum 5 z następujących składników:
1. zdanie pojedyncze,
2. zdanie złożone,
3. zdanie wielokrotnie złożone,
4. równoważnik zdania,
5. imiesłowowy równoważnik zdania,
6. strona bierna,
7. zdanie wtrącone,
*paralelizm składniowy,
*poprawne wprowadzanie cytatu,
*zdanie pytające.
Użyj też jednego z poniższych:
a) minimum 3 synonimy (wspomnij o tej samej rzeczy, ale używając za każdym razem innego słowa),
b) związek frazeologiczny,
c) precyzyjne słownictwo.

W wypracowaniu występuje zróżnicowana składnia, jeżeli w pracy zdający wykorzystał poprawnie co najmniej 4 różne struktury składniowe, np.: zdanie pojedyncze, zdanie złożone, zdanie wielokrotnie złożone, równoważnik zdania, imiesłowowy równoważnik zdania, strona bierna, paralelizm składniowy, poprawne wprowadzanie cytatu, zdanie pytające, zdanie wtrącone. 4. W wypracowaniu występuje zróżnicowana leksyka, jeżeli w pracy zdający np. stosuje wyrazy/wyrażenia synonimiczne, stosuje bogatą frazeologię, używa precyzyjnego słownictwa, w tym np. terminologii.

Etap 1:
Celem gry jest kompletowanie i wykładanie par, w taki sposób, by nie pozostać z „Czarnym Piotrusiem” – kartą, zawierającą cytat.
Na początku gry gracze trzymują karty (rozdaje się wszystkie) wykładają na stół przed sobą pary z posiadanych przez siebie kart (para = autor i tytuł jego dzieła). Następnie przystępując do właściwej gry, gracz z największą liczbą kart pozwala wyciągnąć od siebie (z zakrytego wachlarza kart) jedną kartę kolejnemu graczowi (gra się zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara). Jeśli gracz wyciągnie kartę pasującą do pary z którąś z posiadanych kart, wówczas wykłada tę parę na stół. Następnie pozwala wyciągnąć kartę od siebie kolejnemu graczowi. Gra kończy się w momencie, gdy któryś z graczy pozostanie z kartą cytatem.
Wygrywa gracz, który pierwszy pozostanie bez kart – może przejść do 2.etapu. Przegrywa osoba, która została z jedną kartą na ręce – z cytatem.

Etap 2:
Korzystając ze swojej pamięci, zeszytu, podręcznika przypomnij sobie, o czym była każda z lektur, które (w formie par) masz odłożone przed sobą.
Za chwilę będziesz prezentować to klasie: jaka epoka, co było głównym tematem, jakie problemy poruszał ten tekst.

Czarny Piotruś prezentuje cytat – kto jest autorem, skąd pochodzi cytat, co oznacza, czego konkretnie/jakiej epoki dotyczy?

*można pomóc sobie korzystając z Internetu, ale dopiero po przypomnieniu sobie czegoś.

Omów, w jakim stopniu Zbytki polskie Wacława Potockiego i rysunek Henryka Sawki są zbieżne w ocenie charakteru Polaków.

Transakcja wojny chocimskiej – opracowanie

Tematyka „Zbrodni i kary” w innych tekstach kultury

„The Box” – film z 2009 reż. Richard Kelly, The year is 1976. Norma Lewis (Cameron Diaz) is a teacher at a private high school and her husband, Arthur (James Marsden), is an engineer working at NASA.

… w literaturze i w życiu.

Lekcja 1.: biografia Dostojewskiego i jej wpływ na fabułę

Lekcja 2.: „A jeżeli nie ma się do kogo zwrócić, jeżeli nie ma dokąd pójść?! Przecież musi być tak, żeby każdy człowiek miał dokąd pójść. Albowiem nadchodzi taki moment, kiedy człowiek za wszelką cenę musi dokądś pójść!„

Lekcja 3.: Bohaterowie i motywacje
*nazwiska znaczące – podr. 269
Dlaczego Rodion Raskolnikow zabił? – wykład yt
– wypisz 3 główne powody i wyjaśnij

Lekcja 4.: Pokaż mi swój pokój, a powiem ci, kim jesteś/ Przestrzeń „Zbrodni i kary” – czy Dostojewski to realista?
podr, str. 269

Pokój Soni versus pokój Raskolnikowa
– duży
– nieprawidłowy czworokąt (o kątach rozwartych i ostrych)
– pusty (prawie nie było sprzętów)
– komoda, na niej Nowy Testament
– łóżko
– troje drzwi, z czego dwoje zamkniętych „na głucho”
– niski
– żółte tapety

„Raskolnikow, starając się na nią nie patrzeć, coprędzej przeszedł do pokoju.
 Po chwili, weszła ze świecą; Zosia, postawiła świecę i stanęła sama przed nim, całkiem pomieszana, niepomiernie wzruszona i widocznie przerażona jego niespodziewaną wizytą. Nagły rumieniec wystąpił na jej bladą twarzyczkę i nawet łzy ukazały się w oczach… Było jej i niedobrze, i słodko, i wstyd jej było… Raskolnikow szybko odwrócił się i siadł na krześle przy stole. Rzutem oka zdołał ogarnąć mieszkanie.
 Była to izba duża, ale nadzwyczaj niska, jedyna, którą Kapernaumowie odnajmowali. Zamknięte drzwi prowadziły do nich. Z przeciwnej prawej strony, były jeszcze drugie drzwi, zawsze zamknięte na głucho. Drzwi te prowadziły już do innego mieszkania. Izba Zosi podobna była do stodoły, miała kształt bardzo nieforemnego czworoboku i to nadawało jej obrzydliwy pozór. Ściana o trzech oknach, wychodzących na kanał, przecinała pokój jakoś na ukos, wskutek czego jeden kąt, nadzwyczaj ostry, uciekał gdzieś w głąb, tak, że go przy słabem świetle, trudno było nawet dojrzeć; drugi kąt za to był znowu zanadto rozwarty. W tej olbrzymiej izbie mebli prawie nie było. W kącie, na prawo znajdowało się łóżko; przy niem, bliżej drzwi, krzesło. Przy tej samej ścianie, gdzie było w pokoju. Żółtawe, obdarte i zabrudzone tapety poczerniały we wszystkich kątach; w zimie musiało tu być i dymno i wilgotno. Bieda wyglądała zewsząd: nawet nad łóżkiem nie było firanek.
 Na komodzie leżała jakaś książka. Chodząc tam i z powrotem po izbie, ciągle zwracał na nią uwagę; teraz zaś wziął ją i otworzył. Był to Nowy Testament, książka była stara, zniszczona, w skórzanej oprawie.”

Lekcja 5: W świecie snów – motywy oniryczne w „Zbrodni i karze”
motyw snu (oniryczny) w różnych utworach
funkcje snów w życiu i literaturze
Sen w noc poprzedzającą zabójstwo – o katowanej kobyle
Sny Raskolnikowa
Pytania maturalne dotyczące utworu

Lekcja 6: Kobiety w męskim świecie „Zbrodni i kary” s. 272-275
Dunia, Pulcheria, Alona, Lizawieta, Marfa Pietrowna, Katarzyna, Sonia
* epistoła, powieść epistolarna – list, powieść składająca się z listów
* funkcje komunikatu: informacyjna (poznawcza), fatyczna (emotywna), impresywna (konatywna), ekspresywna, poetycka, metajęzykowa.
zadania:
1. analiza wg Jakobsona;
2. s. 276 zadanie3 (Dunia);
3. s. 276 zadanie 4 (Marfa Pietrowna).
wypowiedź maturalna

Lekcja 7: Prosty rachunek zbrodni: „Jedna śmierć w zamian za sto żywotów”
s. 277-278 (zadanie 2/s.278)

Lekcja 8: Newton, Likurg, Napoleon czy Łazarz – kim jest Raskolnikow?
Przeczytajcie w domu fragment ze str. 280-282, proszę

Obraz: Apoteoza Wojny Wasilija Wierieszczagina, napis zamieszczony przez malarza na ramie dzieła – dedykacja „wszystkim wielkim zdobywcom, minionym, współczesnym i przyszłym” (oryg. Посвящается всем великим завоевателям – прошедшим, настоящим и будущим)

1. Moralna odpowiedzialność za czyny. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst
2. Jak władza wpływa na człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst
3. Rola postaci fantastycznych i zjawisk nadprzyrodzonych w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst
4. Czy człowiek decyduje o własnym losie? Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst

Wybrane konteksty: Antygona, Balladyna, Pan Tadeusz, Odprawa posłów greckich, Biblia (Adam i Ewa, Hiob), Mitologia, Potop, Mistrz i Małgorzata.