bookmark_borderJaki piękny koniec świata!

Cele lekcji:
– wyjaśniasz pojęcie paruzja, sąd ostateczny;
– tłumaczysz optymizm Apokalipsy św. Jana;
– poznajesz i omawiasz konteksty literackie – inne utwory wykorzystujące i przetwarzające motywy z Objawienia św. Jana.

Symbole z Apokalipsy: trąby, misy wylewane przez aniołów, księga, pieczęć,
postaci: Baranek, Smok, Bestia, Niewiasta, Czterej Jeźdźcy,
kolory: czerwień, czerń, biel;
liczby: 3, 4, 6, 7, 12;
miejsca: Babilon, Nowe Jeruzalem.

Apokalipsa – quiz, podsumowanie (2:25 – symbolizm)

konteksty:
film najeżony symbolami: ,,Siódma pieczęć” Bergmana (fragment)
zdjęcie końca świata: 14.12.1981
wiersz Herberta, piosenka Gintrowskiego: ,,U wrót doliny„
tekst, piosenka Kaczmarskiego: ,,Dzień gniewu„, wykonanie na 15. str: tu
Apokaliptyczna wizja sądu jako motyw literacki: wypowiedź maturalna
Hans Memling, ,,Sąd ostateczny” (tryptyk)
wiersz Czesława Miłosza ,,Piosenka o końcu świata„

bookmark_borderLiteratura polska na emigracji po 1945

-> podręcznik, s. 130-146: poezja Balińskiego i Wierzyńskiego; ,,Trans-Atlantyk” Gombrowicza (fragment); ,,Nasza klasa” Kaczmarskiego.

Anglia (Londyn), Francja (Paryż), USA (Nowy Jork), Argentyna, ,,Kontynenty”, Instytut Literacki Kultura, Radio Wolna Europa, Głos Ameryki, emigracja powojenna, emigracja 1981, emigracja zarobkowa….
Czesław Miłosz, Jerzy Giedroyć, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński, Witold Gombrowicz, Stanisław Baliński, Adam Zagajewski, Jacek Kaczmarski…

Doświadczenie emigranta u Balińskiego i Wierzyńskiego – przepisz każde stwierdzenia i uzupełnij, dopisując nazwisko poety, w którego wierszach widać podane zjawisko wraz z uzasadnieniem: cytat i komentarz:

    Kazimierz Wierzyński, Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny
    Ktokolwiek jestes bez ojczyzny
    Wstąp tu, gdzie czekam po kryjomu:
    W ugornej pustce jałowizny
    Będziemy razem nie mieć domu.
    (…)
    Bo nie ma ziemi wybieranej,
    Jest tylko ziemia przeznaczona,
    Ze wszystkich bogactw – cztery ściany,
    Z całego świata – tamta strona.
    (1942, Nowy Jork)

    Jacek Kaczmarski, ,,Nasza klasa”
    + polecany film: ,,Przypadek” Kieślowskiego – 3 wersje życia bohatera, 1987

    interpretacja 1.:- sytuacja liryczna (+domysły) – podmiot liryczny (kim był, kim jest) – działania podmiotu ( co zrobił, o czym marzy?)

    interpretacja 2.: – jakie były przyczyny emigracji lub pozostania? – jak ukazana jest relacja między sukcesem życiowym a postawą moralną? – dlaczego trudno ocenić niektóre losy?

    Rzeczywistość tych, co zostali – „Autobus” Bronisława Linkego i jego literacka transpozycja: ,,Czerwony autobus” Kaczmarskiego


    bookmark_border„Folwark zwierzęcy” George’a Orwella

    kahoot
    tekst
    film animowany (uwaga: dodane zakończenie)
    film z 1999 30′-zasady animalizmu 46′ – po bitwie

    Czas akcji jest nieokreślony, choć zaznaczony jest jego upływ (3 dni później, 3 miesiące później, kolejny rok, rozdz. 10.: „minęły lata”); miejsce akcji: farma gdzieś w Anglii.

    Bohaterowie: ludzie (pan Jones, sąsiedzi: Picklington, Frederick, Whymper), świnie: Major, Snowball, Napoleon, Squealer,
    zwierzęta: konie: Bokser, Clover, Mollie, osioł Benjamin, koza Muriel, kruk Mojżesz, owce, kaczki, psy etc.
    – co oznaczają te elementy?

    Plan wydarzeń:
    Nauczanie Majora w stodole.
    Powstanie hymnu zwierząt.
    Wybuch rewolucji i wygnanie ludzi z folwarku.

    Liczne zmiany w folwarku, spisanie 7 zasad animalizmu.
    Udane lato w gospodarstwie.
    Bitwa pod Oborą – obrona przed ludźmi.
    Odejście Mollie z folwarku.
    Nowoczesne projekty Snowballa: wiatrak.
    Wygnanie Snowballa przez Napoleona i jego psy.
    Rozpoczęcie budowy wiatraka.
    Zmiany wprowadzane przez Napoleona.
    Przeprowadzka świń do domu pana Jonesa.
    Trudna zima.
    zburzenie wiatraka przez wiatr.
    Sprzedaż jajek – bunt – złamanie głodem.
    Snowball jako spiskowiec; egzekucje.
    Zakaz śpiewania dotychczasowego hymnu.
    Atak na folwark i zburzenie wiatraka.
    Libacja alkoholowa świń.
    Powrót kruka Mojżesza.
    Wypadek Boxera i sprzedanie go do ubojni.
    Napoleon chodzący na dwóch nogach.
    Zmiany w zasadach animalizmu.
    Współpraca z ludźmi.

    Jak doszło do rewolucji? Wymień kolejne kroki, które doprowadziły do przewrotu.
    Prezentacja – od slajdu 9: Jak się rodzi totalitaryzm?

    bookmark_border„Wesele” – bohaterowie

    Przeczytaj 2 pierwsze strony „Wesela” (spis osób i początek dramatu – didaskalia)

    Gospodarz, Gospodyni, Pan Młody, Panna Młoda, Marysia, Wojtek, Ojciec, Dziad, Jasiek, Kasper, Poeta, Dziennikarz, Nos, Ksiądz, Maryna, Zosia, Radczyni, Haneczka, Czepiec, Czepcowa, Klimina, Kasia, Staszek, Kuba, Żyd, Rachel, Muzykant, Isia, Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny, Upiór, Wernyhora

    Ewentualna poprawa: Przeczytaj wskazane akapity „Plotki o Weselu” Tadeusza Boya-Żeleńskiego (za wolnelektury.pl) i odpowiedz na pytania:

    akapit 6: Dlaczego powstanie „Wesela” przypomina powstanie „Pana Tadeusza”?

    akapit 12 : Zacytuj metaforyczne wyrażenie, które znając treść „Wesela”, można odnieść do zbliżenia się do siebie chłopstwa i inteligencji w okresie Młodej Polski.

    akapit 13: Która para w utworze (oprócz Państwa Młodych) jest związkiem inteligenta z chłopką?

    akapit 25: Wskaż przywarę, jaką odznaczał się pierwowzór Pana Młodego.

    akapit 26: Jaki był odbiór Lucjana Rydla w Bronowicach?

    akapit 30: Jak długo trwało prawdziwe wesele w chacie w Bronowicach? który dzień opisał Wyspiański?

    akapit 53: Przedstaw Pannę Młodą.

    akapit 57: Jak krakowska publiczność przyjęła sztukę wystawioną na deskach teatru?

    Zadanie domowe: akapity 33-45 z „Plotki o weselu” Boya-Żeleńskiego: Wypisz cytaty portretujące bohaterów „Wesela”: Dziennikarz, Rachela, Klimina, Radczyni, Nos, Pan Młody, Gospodarz,

    Sceny z aktu pierwszego: komedia obyczajowa: Klimina-Radczyni, Państwo Młodzi, Poeta-Gospodarz, Ksiądz o polskiej szopie, Zosia i Haneczka o miłości

    bookmark_border„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego

    (podr. 180-183)

    prezentacja: https://view.genially.com/68efe0c123d4ea792aeb2060/learning-experience-didactic-unit-stanislaw-wyspianski
    „WESELE”
    przeczytaj np. na Wolnych Lekturach
    obejrzyj (to dramat, lepiej obejrzeć niż czytać, ale pamiętaj, że może być niedokładnie!):
    Film Andrzeja Wajdy z 1971
    dramat TeatruTv z 1981 (widmo: 48′)
    Narodowy horror – Wesele w TeatrzeTv z 2018 (w oryginale nie ma cmentarza)
    czarno-biały dramat TeatruTv z 1971
    (dla zabieganych: dobre omówienie Wiedza z Wami <uwaga, wkradł się błąd: akcja w 1900!>)
    Ciekawostki alfabetycznie: https://culture.pl/pl/artykul/alfabet-wesela-stanislawa-wyspianskiego

    (w podręcznikach GWO: 184-219)

    Akt I: didaskalia; Zadanie:
    1. Wskaż nawiązania do tradycji wiejskiej, romantycznej, sarmackiej i sztuki młodopolskiej
    2. Udowodnij, że tak opisana chata może być metaforą Polski (podaj argumenty)

    Problematyka narodowa „Wesela” – dramat podzielonego narodu

    Dlaczego nie może dojść do porozumienia? odpowiedz na podstawie:
    sceny: 1. (Czepiec i Dziennikarz, s. 187), 3. (Zosia, Hania, Radczyni) , 4. (Radczyni, Klimina) 7. (Radczyni, Klimina, s.188), 12. (Pan Młody, Panna, s.189), 25. cz.1. (Ojciec, Gospodarz, Czepiec), 25.cz.2. (Czepiec, Poeta), 26. (Dziad, Ojciec, s.194) i 30. (Pan Młody, Gospodarz, s. 195),
    Zapoznajcie się z podanymi scenami; wybierzcie fragment do odczytania na głos; odpowiedzcie:
    -kto z kim rozmawia (pochodzenie tych osób)? -o czym? -jak odnoszą się do siebie nawzajem (inteligencja do chłopów, chłopi do inteligencji) – jacy są chłopi? – jaka jest inteligencja? – dlaczego nie może dojść do porozumienia?

    Czego poszukują na wsi: Rachela sc. 34, Zosia, Hania sc. 3, Pan Młody sc. 19 (190), Gospodarz sc. 26 (191-192), wg Ojca i Czepca sc. 25 (192-193) * (nie wprost) Nos akt III, sc.2

    193

    Akt III: sc. 2. (Nos), sc. 16. (Polska), sc. 33, 34, 35 (Chochoł)
    (dlaczego nie na komórce? artykuł naukowy)

    Stanisław Wyspiański, „Chochoły”, 1898, pastel na papierze, 69 x 107 cm, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie, fot. MNW

    podr, s. 197 i następne

    Obrazy, które mają znaczenie dla dramatu: Jan Matejko, Stańczyk; Jan Matejko, Wernyhora; Jan Matejko, Racławice; Stanisław Wyspiański, Chochoły; Jacek Malczewski, Błędne koło; Jacek Malczewski, Melancholia

    Włącz Polskę- Polska-szkola.pl

    link

    Powtórzenie przed sprawdzianem – wypowiedzi ustne:
    Rozwiń wylosowany temat w oparciu o dramat Wyspiańskiego i wybrany kontekst.

    1. Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?
    2. Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej.
    3. Sen o Polsce czy sąd nad Polską?
    4. Symboliczne znaczenie widm i zjaw.
    5. Motyw tańca w sztuce.
    6. Romantyczna miłość.
    7. Rola publicystyki w życiu narodu.
    8. Rola poezji w życiu narodu.
    9. Miejsce historii w życiu narodu.

    (oceniane: wykorzystanie 2 źródeł: „Wesele” i kontekst;
    argumentacja – pogłębiona/zadowalająca/powierzchowna;
    kompozycja; język /czy używasz różnorodnych słów, nie mylisz znaczeń, mówisz w miarę płynnie/)

    Do nauki:
    Kto był czyim pierwowzorem? link
    Kto z Osób Dramatu kogo odwiedza i dlaczego?
    Rozpoznaj / wyjaśnij cytat link
    Omów „Wesele” jako dramat fantastyczny / symboliczny / polityczny / młodopolski
    Dzieła malarskie a sceny z „Wesela”
    Omów w „Weselu”: narodowe mity / chłopomania / historia / krytyka
    symbole (wyjaśnij znaczenie) link
    Wyjaśnij sukces „Wesela”

    bookmark_borderfemme fatale – kobieta sprowadzająca zagładę

    Pandora – Syreny – Medea – Kirke – Lilith – Ewa – Judyta – Dalila – Salome/Herodiada

    Ulysses and the Sirens 1891
    Ulysses and the Sirens – John William Waterhouse – 1891
    undefined
    Kirke oferująca kielich Odyseuszowi – John William Waterhouse – 1891
    Medea (1898)
    Alfons Mucha – Medea (1898)
    undefined
    Lilith – John Collier  (1887)
    undefined
    Alexandre Cabanel – Samson i Dalila (1878)
    Ilustracja
    Judyta – Gustav Klimt – 1901
    Judyta – Gustav Klimt – 1909
    undefined
    Franz von Stuck – Salome – 1906

    Miłość – ratunek od pustki, ucieczka od melancholii, ale też śmiertelne niebezpieczeństwo.

    Ilustracja
    Gustav Klimt – Pocałunek
    Leopold Staff

    bookmark_borderSens życia

    Wg Frankla – logoterapia, „Człowiek w poszukiwaniu sensu”

    Wg Camusa – egzystencjalizm

    piramida potrzeb Maslowa (bez dodanych w późniejszym etapie życia, potrzeb duchowych)

    Potrzeba to konieczność posiadania czegoś, zdobycia lub ulepszenia dobra lub cechy już posiadanej. Poza potrzebami pierwszego rzędu dalej będą się one już różniły w zależności od człowieka. Można śmiało rzec, że jest tyle ludzkich potrzeb, ile samych ludzi. Co więcej, każdy ma prawo do swojej hierarchii potrzeb, gdyż jej standardy i kształt nie są sztywno określone.

    Ankieta na temat teatru: https://forms.gle/eZ9Qx4J4YKgLHfVeA

    o Osieckiej: https://play.kahoot.it/v2/?quizId=05220180-17f1-4c07-8462-80d001131a01&hostId=73cb6782-af3f-450d-acba-afc25e1d94e9

    bookmark_border„Dżuma” – powieść parabola

    Biografia: ALBERT CAMUS przyszedł na świat w Algierii 7 listopada 1913 roku. 

    Ojciec – francuski robotnik, wezwany do wojska, ginie
    Matka – niepiśmienna Hiszpanka, wdowa z dwójką dzieci – najważniejsza postać w życiu Alberta

    *Sprawiedliwość: stwierdził, iż droższe jest mu dobro matki niż sprawiedliwość, co jest tym bardziej wymowne w ustach twórcy, w dziełach którego sprawiedliwość zajmuje miejsce absolutu

    *Absurd – matka znajomej filozofki, Simone Wiel: co najważniejsza osoba w jego życiu sądzi o jego twórczości. Camus odpowiedział rozbawiony: „Madame, moja matka nie umie czytać” 

    1935 -37 – członek partii komunistycznej;

    1935 – zakłada zespół teatralny „Théatre du Travail” (1935) by w dwa lata później zorganizować zespół Théatre de l’Equipe

    1941 – wraca do Algieru by pracować jako nauczyciel w liceum w Oranie; wstępuje do Ruchu Oporu;

    1942 – zostają opublikowane: powieść „Obcy” i esej „Mit Syzyfa” 

    1947 – sukces wydawniczy „Dżumy”; w ciągu trzech miesięcy sprzedano 96000 egzemplarzy. 

    1951 – ukazuje się „Człowiek zbuntowany”, polemika z Sartrem, koniec kontaktu

    Algieria i Francja – dwie ojczyzny pisarza są w stanie wojny. Camus z zaangażowaniem kieruje apele o rozejm. 

    1957 – Królewska Akademia w Sztokholmie „za całość dzieła rzucającego światło na problemy, które nasze dni stawiają przed świadomością ludzką” przyznaje Camusowi Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Podczas odczytu z okazji otrzymania Nagrody Nobla Camus daje wyraz swoim przekonaniom dotyczącym zaangażowania pisarza w życie społeczne i polityczne. Według niego pisarz nie może stać z boku, milcząc lub podejmując inne, zastępcze tematy, gdyż „nawet milczenie nabiera niebezpiecznych znaczeń.” 

    1960 – ginie w wypadku samochodowym.

    Cechy powieści – paraboli (przypowieści):
    – motto;
    – możliwość odczytania dosłownego, w pełni funkcjonalna jako powieść;
    – uniwersalność (czas, miejsce akcji, wydarzenia);
    – ograniczenie czasu, przestrzeni, wątków;
    – postaci archetypiczne.

    Zadanie: Udowodnij, że „Dżuma” to powieść – parabola. Odwołaj się do motta i treści utworu.
    W rozwiązaniu trzeba uwzględnić: cechy przypowieści, motto (jego treść) i konkretne fakty z lektury (nie wystarczy określenie: dżuma może oznaczać zło czy wojnę).
    Przykładowe rozwiązanie: „Dżumę możemy uznać za parabolę, gdyż fakty i wydarzenia z treści możemy rozumieć dosłownie lub w sposób przenośny, o czym informuje nas już samo motto, które sugeruje pokazywanie jednych rzeczy przez inne, np. uwięzienie. Kwarantanna, każąca tkwić bohaterom w Oranie, może więc oznaczać utknięcie w złej, absurdalnej sytuacji (w czasie stanu wojennego w Polsce było to odbierane jako bardzo aktualne: kwarantanna Oranu to zamknięcie granic przez „zadżumionych” komunistów).

    Przestrzeń w utworze

    Biblia: Sodoma, Gomora, Jerycho, Babilon, Jeruzalem; wiersze Tuwima („Wiosna”, „Mieszkańcy”), Peiper i pochwała nowoczesności miast (3xM), Kafka w „Procesie” – miasto groteskowe, absurdalne, przestrzeń oniryczna, która osacza.

    Zadanie: Jaki jest Oran? W jaki sposób autor osiągnął ten efekt (środki wyrazu)? W jakim celu (funkcja)?

    Różne postawy wobec zarazy

    Rambert, 2 rozmowy z Rieux i Tarrou (s. 48) oraz rozmowa z Hiszpanką.

    Bohaterowie dynamiczni (zmieniają postawę względem cierpienia) to:

    s. 55 – Tarrou i Rieux:
    1. W jaki sposób postrzega dżumę?
    2. Co warunkuje jego podejście do epidemii w Oranie?
    3. Jaki jest jego stosunek do Boga?
    4. Jaki jest jego stosunek do śmierci?

    „Zarazy są w istocie sprawą zwyczajną, ale z trudem się w nie wierzy, kiedy się na nas walą. Na świecie było tyle dżum co wojen. Mimo to dżumy i wojny zastają ludzi zawsze tak samo zaskoczonych. Doktor Rieux był zaskoczony podobnie jak nasi współobywatele i tak należy rozumieć jego wahania. Tak też należy rozumieć jego rozdwojenie pomiędzy niepokojem i ufnością. Kiedy wybucha wojna, ludzie powiadają: “To nie potrwa długo, to zbyt głupie”. I oczywiście, wojna jest na pewno zbyt głupia, ale to nie przeszkadza jej trwać. Głupota upiera się zawsze, zauważono by to, gdyby człowiek nie myślał stale o sobie. Nasi współobywatele byli pod tym względem tacy sami jak wszyscy, myśleli osobie, inaczej mówiąc, byli humanistami: nie wierzyli w zarazy. Zaraza nie jest na miarę człowieka, wiec powiada się sobie, że zaraza jest nierzeczywista, to zły sen, który minie. Ale nie zawsze ów sen mija i, od złego snu do złego snu, to ludzie mijają, a humaniści przede wszystkim, ponieważ nie byli dość ostrożni. Nasi współobywatele nie ponosili większej winy niż inni; zapominali o skromności, tylko tyle, i myśleli, że wszystko jest jeszcze dla nich możliwe, co zakłada, że zarazy są niemożliwe. Nadal robili interesy, planowali podróże i mieli poglądy. Jak mogli myśleć o dżumie, która przekreślała przyszłość, przenoszenie się z miejsca na miejsce i dyskusje? Uważali się za wolnych, a nikt nie będzie wolny, jak długo będą istniały zarazy.”

    Na podstawie podanego fragmentu i treści całego utworu określ, co to znaczy „być humanistą” i którego z bohaterów można tak nazwać. Odpowiedź uzasadnij.

    Zapoznaj się z okładką książki pt. „Dżuma”. Za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono na niej interpretację utworu Camusa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki powieści „Dżuma”.