Jak właściwie się żyło w latach 80′ w PRL? Lekcja ZPE (wstęp o stanie wojennym, potem 2 filmy o przyczynach i o tym, jak się żyło) – Stan wojenny str. 332-333.
klucz interpretacyjny – element, który naprowadza odbiorców na sposób rozumienia utworu. ,,Od razu zobaczył swoją Beatrycze – stała przy wyjściu, trzymając przed sobą kartkę z jego nazwiskiem i imieniem.” – zinterpretuj podróż prof. Andrewsa, korzystając z klucza, podsuniętego przez takie nazwanie Gosi.
„Ojczyzna moja wolna, wolna… Więc zrzucam z ramion płaszcz Konrada.” /Słonimski/ „A wiosną – niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę!” /Lechoń/ – Skamandryci wobec przeszłości i niepodległości. w podręczniku s. 34-43
Julian Tuwim ,,Do krytyków” (s. 41) A w maju Zwykłem jeździć, szanowni panowie, Na przedniej platformie tramwaju! Miasto na wskroś mnie przeszywa! Co się tam dzieje w mej głowie: Pędy, zapędy, ognie, ogniwa, Wesoło w czubie i w piętach, A najweselej na skrętach! Na skrętach – koliście Zagarniam zachwytem ramienia, A drzewa w porywie natchnienia Szaleją wiosenną wonią, Z radości pęka pąkowie, Ulice na alarm dzwonią, Maju, maju! – – Tak to jadę na przedniej platformie tramwaju Wielce szanowni panowie! źródło: https://poezja.org/wz/Julian_Tuwim/22593/Do_krytykow
leksyka – nauka o słowach i ich znaczeniu („odpowiednie dać rzeczy – słowo”) fleksja – nauka o odmianie słów (jak brzmi słowo w danym przypadku) składnia – nauka o budowie zdań (zachowanie podmiotu, jakie słowa łączą się z jakimi przypadkami) *fonetyka – nauka o brzmieniu wyrazów
Zadanie: przepisz wszystkie zdania (CAŁE ZDANIA – jeśli tworzysz zdania na 8 linijek, to Twój błąd), w których wystąpiły błędy językowe w wersji poprawnej, bez błędów (uwaga: nie zawsze liczba błędów językowych = liczba zdań, czasem w jednym zdaniu jest kilka błędów, wtedy poprawiasz wszystkie na raz).
Centralnym tematem Tanga jest konflikt pokoleń występujący w rodzinie Stomila i Eleonory. Rodzina jest tu jednak równocześnie miniaturą społeczeństwa. Dzięki ujęciu tej opowieści w ramy dramatu rodzinnego, a także zepchnięciu warstwy zdarzeń społeczno-politycznych na dalekie tło, diagnoza Mrożka nabiera uniwersalnego charakteru. Zawsze można bowiem dostrzec jakiegoś Artura, który wie „lepiej”, jak powinien być urządzony świat i jakiegoś Edka, który tylko czeka na swoją okazję.
„Skąd wynikło światowe powodzenie Tanga? Podejmuje ono kwestię niemalże… planetarną: kryzys i prawdopodobny kres cywilizacji prącej zabobonnie naprzód. Opiera się o model wychowawczy, z którym kłopot miały chyba wszystkie rozwinięte społeczeństwa. Pozwala tym samym na dobranie najrozmaitszych kostiumów obyczajowych, równie dobrze serbskich, co irlandzkich. Zachowuje wreszcie wykładnię tak chwiejną, że można ją zwrócić przeciw wszelkim nihilizmom i totalitaryzmom, niby to prawym i rzekomo lewym…” /Jan Błoński [w:] Dialog 1980, nr 8/
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie? Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Prezentacja scalająca wszystkie zagadnienia – do samodzielnej pracy (społeczeństwo i rodzina: slajd 13 i następne) Grecka tragedia – prezentacja Chłopi – Boryna – scena śmierci: tekst, audiobook (13 lub 6 ostatnich minut ostatniego rozdziału Wiosny) Porównaj obraz śmierci Kuby i Boryny – przypomnij szczegóły, czas, okoliczności i nazwij rodzaj obrazowania. Wspólnie: wnioski.
Korespondencja sztuk – wer.1.: Wybierz obraz, który najlepiej pasuje jako ilustracja śmierci Boryny – zapisz, który to i uzasadnij, odwołując się do obu utworów (opis z powieści i obraz); wer.2.: Czy wskazany obraz jest adekwatną ilustracją sceny śmierci Boryny? Uzasadnij, odwołując się do obu utworów (opis z powieści i obraz).
Leon Wyczółkowski, ,,Siewca” 1896Jean-François Millet, ,,Siewca” 1850,,Siewca” – oryginał Milleta (z lewej) i kopia van Gogha (z prawej). Rysunek piórem, z białym i zielonym lawowaniem, 48 x 36,5 cm, Rijksmuseum w AmsterdamieVincent van Gogh, ,,Siewca” 1888Vincent van Gogh, ,,Siewca” 1888Vincent van Gogh, ,,Siewca III” 1889The Britsh Museum, Londyn, styczeń 2025
„Widocznie Reymont pragnął w postaci Boryny wykreować chłopa nowego typu: wolnego, wyzbytego kompleksów. Dlatego raz po raz podkreśla on, że Maciej Boryna „na odwiecznych kmiecych rolach siedział, z dziada pradziada we wsi był”(…). To w całej pełni spadkobierca odwiecznej, piastowskiej tradycji. Ale to zarazem człowiek nowy.” (Ziejka, XLVIII )
Matura ustna – pytanie niejawne
W jaki sposób w tekstach kultury ukazywani są gospodarze? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego: Józef Chełmoński, Bociany
Cele lekcji: – wyjaśniasz pojęcie paruzja, sąd ostateczny; – tłumaczysz optymizm Apokalipsy św. Jana; – poznajesz i omawiasz konteksty literackie – inne utwory wykorzystujące i przetwarzające motywy z Objawienia św. Jana.
-> podręcznik, s. 130-146: poezja Balińskiego i Wierzyńskiego; ,,Trans-Atlantyk” Gombrowicza (fragment); ,,Nasza klasa” Kaczmarskiego.
Anglia (Londyn), Francja (Paryż), USA (Nowy Jork), Argentyna, ,,Kontynenty”, Instytut Literacki Kultura, Radio Wolna Europa, Głos Ameryki, emigracja powojenna, emigracja 1981, emigracja zarobkowa…. Czesław Miłosz, Jerzy Giedroyć, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński, Witold Gombrowicz, Stanisław Baliński, Adam Zagajewski, Jacek Kaczmarski…
Doświadczenie emigranta u Balińskiego i Wierzyńskiego – przepisz każde stwierdzenia i uzupełnij, dopisując nazwisko poety, w którego wierszach widać podane zjawisko wraz z uzasadnieniem: cytat i komentarz:
Kazimierz Wierzyński, Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny Ktokolwiek jestes bez ojczyzny Wstąp tu, gdzie czekam po kryjomu: W ugornej pustce jałowizny Będziemy razem nie mieć domu. (…) Bo nie ma ziemi wybieranej, Jest tylko ziemia przeznaczona, Ze wszystkich bogactw – cztery ściany, Z całego świata – tamta strona. (1942, Nowy Jork)
interpretacja 1.:- sytuacja liryczna (+domysły) – podmiot liryczny (kim był, kim jest) – działania podmiotu ( co zrobił, o czym marzy?)
interpretacja 2.: – jakie były przyczyny emigracji lub pozostania? – jak ukazana jest relacja między sukcesem życiowym a postawą moralną? – dlaczego trudno ocenić niektóre losy?
