Do czytania i sprawdzenia siebie – lekcja ZPE
prezentacja – spokojna (do czytania) i złota (z komentarzem nauczycielki)
kronika filmowa (14′)
o architekturze (8′)
Archiwa
bookmark_border„Folwark zwierzęcy” George’a Orwella
kahoot
tekst
film animowany (uwaga: dodane zakończenie)
film z 1999 30′-zasady animalizmu 46′ – po bitwie
Czas akcji jest nieokreślony, choć zaznaczony jest jego upływ (3 dni później, 3 miesiące później, kolejny rok, rozdz. 10.: „minęły lata”); miejsce akcji: farma gdzieś w Anglii.
Bohaterowie: ludzie (pan Jones, sąsiedzi: Picklington, Frederick, Whymper), świnie: Major, Snowball, Napoleon, Squealer,
zwierzęta: konie: Bokser, Clover, Mollie, osioł Benjamin, koza Muriel, kruk Mojżesz, owce, kaczki, psy etc.
– co oznaczają te elementy?
Plan wydarzeń:
Nauczanie Majora w stodole.
Powstanie hymnu zwierząt.
Wybuch rewolucji i wygnanie ludzi z folwarku.
Liczne zmiany w folwarku, spisanie 7 zasad animalizmu.
Udane lato w gospodarstwie.
Bitwa pod Oborą – obrona przed ludźmi.
Odejście Mollie z folwarku.
Nowoczesne projekty Snowballa: wiatrak.
Wygnanie Snowballa przez Napoleona i jego psy.
Rozpoczęcie budowy wiatraka.
Zmiany wprowadzane przez Napoleona.
Przeprowadzka świń do domu pana Jonesa.
Trudna zima.
zburzenie wiatraka przez wiatr.
Sprzedaż jajek – bunt – złamanie głodem.
Snowball jako spiskowiec; egzekucje.
Zakaz śpiewania dotychczasowego hymnu.
Atak na folwark i zburzenie wiatraka.
Libacja alkoholowa świń.
Powrót kruka Mojżesza.
Wypadek Boxera i sprzedanie go do ubojni.
Napoleon chodzący na dwóch nogach.
Zmiany w zasadach animalizmu.
Współpraca z ludźmi.
Jak doszło do rewolucji? Wymień kolejne kroki, które doprowadziły do przewrotu.
Prezentacja – od slajdu 9: Jak się rodzi totalitaryzm?
bookmark_border„Wesele” – bohaterowie
Przeczytaj 2 pierwsze strony „Wesela” (spis osób i początek dramatu – didaskalia)
Gospodarz, Gospodyni, Pan Młody, Panna Młoda, Marysia, Wojtek, Ojciec, Dziad, Jasiek, Kasper, Poeta, Dziennikarz, Nos, Ksiądz, Maryna, Zosia, Radczyni, Haneczka, Czepiec, Czepcowa, Klimina, Kasia, Staszek, Kuba, Żyd, Rachel, Muzykant, Isia, Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny, Upiór, Wernyhora
Ewentualna poprawa: Przeczytaj wskazane akapity „Plotki o Weselu” Tadeusza Boya-Żeleńskiego (za wolnelektury.pl) i odpowiedz na pytania:
akapit 6: Dlaczego powstanie „Wesela” przypomina powstanie „Pana Tadeusza”?
akapit 12 : Zacytuj metaforyczne wyrażenie, które znając treść „Wesela”, można odnieść do zbliżenia się do siebie chłopstwa i inteligencji w okresie Młodej Polski.
akapit 13: Która para w utworze (oprócz Państwa Młodych) jest związkiem inteligenta z chłopką?
akapit 25: Wskaż przywarę, jaką odznaczał się pierwowzór Pana Młodego.
akapit 26: Jaki był odbiór Lucjana Rydla w Bronowicach?
akapit 30: Jak długo trwało prawdziwe wesele w chacie w Bronowicach? który dzień opisał Wyspiański?
akapit 53: Przedstaw Pannę Młodą.
akapit 57: Jak krakowska publiczność przyjęła sztukę wystawioną na deskach teatru?
Zadanie domowe: akapity 33-45 z „Plotki o weselu” Boya-Żeleńskiego: Wypisz cytaty portretujące bohaterów „Wesela”: Dziennikarz, Rachela, Klimina, Radczyni, Nos, Pan Młody, Gospodarz,
Sceny z aktu pierwszego: komedia obyczajowa: Klimina-Radczyni, Państwo Młodzi, Poeta-Gospodarz, Ksiądz o polskiej szopie, Zosia i Haneczka o miłości
bookmark_borderNotatka syntetyzująca – przed maturą
bookmark_border„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego
- o Wyspiańskim i jego Wawelu: https://youtu.be/7nEhK2bQMb0?t=1204
- Karykaturki: https://zbiory.mnk.pl/pl/katalog/231232
prezentacja: https://view.genially.com/68efe0c123d4ea792aeb2060/learning-experience-didactic-unit-stanislaw-wyspianski
„WESELE”
przeczytaj np. na Wolnych Lekturach
obejrzyj (to dramat, lepiej obejrzeć niż czytać, ale pamiętaj, że może być niedokładnie!):
Film Andrzeja Wajdy z 1971
dramat TeatruTv z 1981 (widmo: 48′)
Narodowy horror – Wesele w TeatrzeTv z 2018 (w oryginale nie ma cmentarza)
czarno-biały dramat TeatruTv z 1971
(dla zabieganych: dobre omówienie Wiedza z Wami <uwaga, wkradł się błąd: akcja w 1900!>)
Ciekawostki alfabetycznie: https://culture.pl/pl/artykul/alfabet-wesela-stanislawa-wyspianskiego
(w podręcznikach GWO: 184-219)
Akt I: didaskalia; Zadanie:
1. Wskaż nawiązania do tradycji wiejskiej, romantycznej, sarmackiej i sztuki młodopolskiej
2. Udowodnij, że tak opisana chata może być metaforą Polski (podaj argumenty)
Problematyka narodowa „Wesela” – dramat podzielonego narodu
Dlaczego nie może dojść do porozumienia? odpowiedz na podstawie:
sceny: 1. (Czepiec i Dziennikarz, s. 187), 3. (Zosia, Hania, Radczyni) , 4. (Radczyni, Klimina) 7. (Radczyni, Klimina, s.188), 12. (Pan Młody, Panna, s.189), 25. cz.1. (Ojciec, Gospodarz, Czepiec), 25.cz.2. (Czepiec, Poeta), 26. (Dziad, Ojciec, s.194) i 30. (Pan Młody, Gospodarz, s. 195),
Zapoznajcie się z podanymi scenami; wybierzcie fragment do odczytania na głos; odpowiedzcie:
-kto z kim rozmawia (pochodzenie tych osób)? -o czym? -jak odnoszą się do siebie nawzajem (inteligencja do chłopów, chłopi do inteligencji) – jacy są chłopi? – jaka jest inteligencja? – dlaczego nie może dojść do porozumienia?
Czego poszukują na wsi: Rachela sc. 34, Zosia, Hania sc. 3, Pan Młody sc. 19 (190), Gospodarz sc. 26 (191-192), wg Ojca i Czepca sc. 25 (192-193) * (nie wprost) Nos akt III, sc.2
Akt III: sc. 2. (Nos), sc. 16. (Polska), sc. 33, 34, 35 (Chochoł)
(dlaczego nie na komórce? artykuł naukowy)
podr, s. 197 i następne
Obrazy, które mają znaczenie dla dramatu: Jan Matejko, Stańczyk; Jan Matejko, Wernyhora; Jan Matejko, Racławice; Stanisław Wyspiański, Chochoły; Jacek Malczewski, Błędne koło; Jacek Malczewski, Melancholia
Powtórzenie przed sprawdzianem – wypowiedzi ustne:
Rozwiń wylosowany temat w oparciu o dramat Wyspiańskiego i wybrany kontekst.
- Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?
- Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej.
- Sen o Polsce czy sąd nad Polską?
- Symboliczne znaczenie widm i zjaw.
- Motyw tańca w sztuce.
- Romantyczna miłość.
- Rola publicystyki w życiu narodu.
- Rola poezji w życiu narodu.
- Miejsce historii w życiu narodu.
(oceniane: wykorzystanie 2 źródeł: „Wesele” i kontekst;
argumentacja – pogłębiona/zadowalająca/powierzchowna;
kompozycja; język /czy używasz różnorodnych słów, nie mylisz znaczeń, mówisz w miarę płynnie/)
Do nauki:
Kto był czyim pierwowzorem? link
Kto z Osób Dramatu kogo odwiedza i dlaczego?
Rozpoznaj / wyjaśnij cytat link
Omów „Wesele” jako dramat fantastyczny / symboliczny / polityczny / młodopolski
Dzieła malarskie a sceny z „Wesela”
Omów w „Weselu”: narodowe mity / chłopomania / historia / krytyka
symbole (wyjaśnij znaczenie) link
Wyjaśnij sukces „Wesela”
bookmark_borderDystopia Orwella
https://youtu.be/Hzy85PRdlyw?si=R_llXMwgbJAvsyEM – biografia Orwella 3′, język 7′
co znaczy Orwellowski? https://youtu.be/oe64p-QzhNE?si=81OZSwbGZnH0VC3y
https://view.genially.com/60741ca6a93d4e0d546ae7ef/presentation-rok-1984
https://view.genially.com/60731965b50a9b0d60e3eb9f/presentation-rok-1984-orwell
struktura spoleczna: „Na szczycie piramidy zasiada Wielki Brat, który jest nieomylny i wszechmocny. Każdy sukces, każde osiągnięcie, każde zwycięstwo, każde odkrycie naukowe, wszelka wiedza, wszelka mądrość, wszelkie szczęście i cnota wypływają wprost z jego inspiracji i stanowią konsekwencje jego przywództwa. Nikt nigdy nie widział Wielkiego Brata — jest twarzą na bilbordach, głosem płynącym z teleekranów. Z dużą dozą pewności możemy założyć, że nigdy nie umrze; już teraz istnieją poważne wątpliwości co do daty jego narodzin. Wielki Brat to maska, którą Partia zakłada, żeby zaprezentować się światu. Jego rola polega na ogniskowaniu miłości, strachu i czci — emocji łatwiej odczuwalnych w stosunku do jednostki niż wobec organizacji. Bezpośrednio pod Wielkim Bratem znajduje się Partia Wewnętrzna, licząca sześć milionów członków, czyli nieco mniej niż dwa procent mieszkańców Oceanii. Kolejny poziom stanowi Partia Zewnętrzna. Jeśli Partię Wewnętrzną porównamy do mózgu państwa, to Partia Zewnętrzna byłaby jego dłońmi. Jeszcze niżej umiejscowieni zostali zwykli ludzie, których zwyczajowo określamy mianem „proli”. Stanowią oni mniej więcej 85% całej populacji. Nawiązując do zaproponowanej wcześniej klasyfikacji, prole tworzą warstwę najniższą, jako że zniewolone populacje okolic równika, ciągle przechodzące z rąk do rąk, nie stanowią stałego czy koniecznego elementu całej struktury.” Cz.2. R.9 rozdział 1.
bookmark_borderfemme fatale – kobieta sprowadzająca zagładę
Pandora – Syreny – Medea – Kirke – Lilith – Ewa – Judyta – Dalila – Salome/Herodiada
Miłość – ratunek od pustki, ucieczka od melancholii, ale też śmiertelne niebezpieczeństwo.
bookmark_borderSens życia
Wg Frankla – logoterapia, „Człowiek w poszukiwaniu sensu”
Wg Camusa – egzystencjalizm
Potrzeba to konieczność posiadania czegoś, zdobycia lub ulepszenia dobra lub cechy już posiadanej. Poza potrzebami pierwszego rzędu dalej będą się one już różniły w zależności od człowieka. Można śmiało rzec, że jest tyle ludzkich potrzeb, ile samych ludzi. Co więcej, każdy ma prawo do swojej hierarchii potrzeb, gdyż jej standardy i kształt nie są sztywno określone.
Ankieta na temat teatru: https://forms.gle/eZ9Qx4J4YKgLHfVeA
o Osieckiej: https://play.kahoot.it/v2/?quizId=05220180-17f1-4c07-8462-80d001131a01&hostId=73cb6782-af3f-450d-acba-afc25e1d94e9
bookmark_borderSztuka w modernizmie
Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Melodia mgieł nocnych – s. 136
Leopold Staff, Wysokie drzewa
Tadeusz Miciński, Reinkarnacja
Style w sztuce Młodej Polski: https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DiQoRERvT
Melancholia – Jacek Malczewski: omówienie PJM 3′
opis obrazu na stronie muzeum
Obraz jako sen – fragment wykładu (52:39-55)
O Malczewskim 9′
Videoart Lecha Majewskiego 0,5′
autotematyzm Malczewskiego 10′
Odnajdź na płótnie, opisz obecność konkretnych nurtów epoki, pojęć związanych z epoką:* katastrofizm, symbolizm, ekspresjonizm, spleen, artysta-kapłan.
! Uwaga na strony generowane z użyciem modeli językowych! g***stronka
Polecam genialne wykłady o sztuce (w tym Malczewski, Mucha, Wyspiański, Boznańska, Klimt, VanGogh…)
muzeum Muchy w Pradze
bookmark_border„Dżuma” – powieść parabola
Biografia: ALBERT CAMUS przyszedł na świat w Algierii 7 listopada 1913 roku.
Ojciec – francuski robotnik, wezwany do wojska, ginie
Matka – niepiśmienna Hiszpanka, wdowa z dwójką dzieci – najważniejsza postać w życiu Alberta
*Sprawiedliwość: stwierdził, iż droższe jest mu dobro matki niż sprawiedliwość, co jest tym bardziej wymowne w ustach twórcy, w dziełach którego sprawiedliwość zajmuje miejsce absolutu
*Absurd – matka znajomej filozofki, Simone Wiel: co najważniejsza osoba w jego życiu sądzi o jego twórczości. Camus odpowiedział rozbawiony: „Madame, moja matka nie umie czytać”
1935 -37 – członek partii komunistycznej;
1935 – zakłada zespół teatralny „Théatre du Travail” (1935) by w dwa lata później zorganizować zespół Théatre de l’Equipe
1941 – wraca do Algieru by pracować jako nauczyciel w liceum w Oranie; wstępuje do Ruchu Oporu;
1942 – zostają opublikowane: powieść „Obcy” i esej „Mit Syzyfa”
1947 – sukces wydawniczy „Dżumy”; w ciągu trzech miesięcy sprzedano 96000 egzemplarzy.
1951 – ukazuje się „Człowiek zbuntowany”, polemika z Sartrem, koniec kontaktu
Algieria i Francja – dwie ojczyzny pisarza są w stanie wojny. Camus z zaangażowaniem kieruje apele o rozejm.
1957 – Królewska Akademia w Sztokholmie „za całość dzieła rzucającego światło na problemy, które nasze dni stawiają przed świadomością ludzką” przyznaje Camusowi Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Podczas odczytu z okazji otrzymania Nagrody Nobla Camus daje wyraz swoim przekonaniom dotyczącym zaangażowania pisarza w życie społeczne i polityczne. Według niego pisarz nie może stać z boku, milcząc lub podejmując inne, zastępcze tematy, gdyż „nawet milczenie nabiera niebezpiecznych znaczeń.”
1960 – ginie w wypadku samochodowym.
Cechy powieści – paraboli (przypowieści):
– motto;
– możliwość odczytania dosłownego, w pełni funkcjonalna jako powieść;
– uniwersalność (czas, miejsce akcji, wydarzenia);
– ograniczenie czasu, przestrzeni, wątków;
– postaci archetypiczne.
Zadanie: Udowodnij, że „Dżuma” to powieść – parabola. Odwołaj się do motta i treści utworu.
W rozwiązaniu trzeba uwzględnić: cechy przypowieści, motto (jego treść) i konkretne fakty z lektury (nie wystarczy określenie: dżuma może oznaczać zło czy wojnę).
Przykładowe rozwiązanie: „Dżumę możemy uznać za parabolę, gdyż fakty i wydarzenia z treści możemy rozumieć dosłownie lub w sposób przenośny, o czym informuje nas już samo motto, które sugeruje pokazywanie jednych rzeczy przez inne, np. uwięzienie. Kwarantanna, każąca tkwić bohaterom w Oranie, może więc oznaczać utknięcie w złej, absurdalnej sytuacji (w czasie stanu wojennego w Polsce było to odbierane jako bardzo aktualne: kwarantanna Oranu to zamknięcie granic przez „zadżumionych” komunistów).
Przestrzeń w utworze
Zadanie: Jaki jest Oran? W jaki sposób autor osiągnął ten efekt (środki wyrazu)? W jakim celu (funkcja)?
Różne postawy wobec zarazy
Rambert, 2 rozmowy z Rieux i Tarrou (s. 48) oraz rozmowa z Hiszpanką.
Bohaterowie dynamiczni (zmieniają postawę względem cierpienia) to:
s. 55 – Tarrou i Rieux:
1. W jaki sposób postrzega dżumę?
2. Co warunkuje jego podejście do epidemii w Oranie?
3. Jaki jest jego stosunek do Boga?
4. Jaki jest jego stosunek do śmierci?
„Zarazy są w istocie sprawą zwyczajną, ale z trudem się w nie wierzy, kiedy się na nas walą. Na świecie było tyle dżum co wojen. Mimo to dżumy i wojny zastają ludzi zawsze tak samo zaskoczonych. Doktor Rieux był zaskoczony podobnie jak nasi współobywatele i tak należy rozumieć jego wahania. Tak też należy rozumieć jego rozdwojenie pomiędzy niepokojem i ufnością. Kiedy wybucha wojna, ludzie powiadają: “To nie potrwa długo, to zbyt głupie”. I oczywiście, wojna jest na pewno zbyt głupia, ale to nie przeszkadza jej trwać. Głupota upiera się zawsze, zauważono by to, gdyby człowiek nie myślał stale o sobie. Nasi współobywatele byli pod tym względem tacy sami jak wszyscy, myśleli osobie, inaczej mówiąc, byli humanistami: nie wierzyli w zarazy. Zaraza nie jest na miarę człowieka, wiec powiada się sobie, że zaraza jest nierzeczywista, to zły sen, który minie. Ale nie zawsze ów sen mija i, od złego snu do złego snu, to ludzie mijają, a humaniści przede wszystkim, ponieważ nie byli dość ostrożni. Nasi współobywatele nie ponosili większej winy niż inni; zapominali o skromności, tylko tyle, i myśleli, że wszystko jest jeszcze dla nich możliwe, co zakłada, że zarazy są niemożliwe. Nadal robili interesy, planowali podróże i mieli poglądy. Jak mogli myśleć o dżumie, która przekreślała przyszłość, przenoszenie się z miejsca na miejsce i dyskusje? Uważali się za wolnych, a nikt nie będzie wolny, jak długo będą istniały zarazy.”
Na podstawie podanego fragmentu i treści całego utworu określ, co to znaczy „być humanistą” i którego z bohaterów można tak nazwać. Odpowiedź uzasadnij.