Roman Jakobson
Poetyka w świetle językoznawstwa
Język powinien być badany we wszystkich odmianach swych funkcji. Przed rozważaniami nad poetycką funkcją języka musimy określić jej miejsce wśród innych funkcji językowych. Opis tych funkcji wymaga krótkiego przeglądu konstytutywnych czynników, charakterystycznych dla wszystkich aktów mowy, dla każdego przypadku komunikacji językowej. NADAWCA kieruje KOMUNIKAT do ODBIORCY. Aby komunikat był efektywny, musi on być zastosowany do KONTEKSTU (czyli musi coś oznaczać), kontekstu uchwytnego dla odbiorcy i albo zwerbalizowanego, albo takiego, który da się zwerbalizować; dalej, konieczny jest KOD, w pełni lub przynajmniej w części wspólny dla nadawcy i odbiorcy (albo innymi słowy — dla tego, kto „koduje“, i tego, kto „dekoduje“ komunikat); na koniec musi istnieć KONTAKT — fizyczny kanał i psychiczny związek między nadawcą i odbiorcą, umożliwiający im obu nawiązanie i kontynuowanie komunikacji.
[…]
Każdy z tych sześciu czynników determinuje inną funkcję języka. Chociaż rozróżniamy sześć podstawowych aspektów języka, nie moglibyśmy równocześnie znaleźć komunikatu słownego spełniającego tylko jedną funkcję. Odmienność każdorazowego aktu mowy polega nie na monopolu którejś z tych funkcji, ale na odmiennym porządku hierarchicznym funkcji.
^{Źródło: Roman Jakobson, Poetyka w świetle językoznawstwa, „Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej” 1960, nr 51/2, s. 434–435.}

Szymborska, Na wieży Babel

Model Jakobsona wraz z funkcjami

cele:
* dostrzegasz wokół siebie znaki,
* potrafisz określić, jakie to znaki (naturalne, umowne: ikoniczne i symbole),
* umiesz wymienić, jakie znaki wchodzą w skład języka,
* wiesz, z jakich systemów znaków składa się język.

W języku polskim wyróżniamy 4 główne style funkcjonalne: potoczny, urzędowy, naukowy i publicystyczny.
Poza stylami funkcjonalnymi mamy również styl artystyczny.

Zadanie:
1. W otrzymanym fragmencie tekstu zaznaczcie elementy (słowa, zdania), które świadczą o jego przynależności do danego stylu.
2. Nazwijcie te elementy (wskażcie CECHY tego stylu). Jedna osoba zapisuje te cechy na tablicy.
3. Napiszcie krótki tekst zachowany w tym stylu na temat: róża.
Pracujecie 15′ w grupach stworzonych na podstawie tego, jakim stylem zajmowaliście się wczoraj.

Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.
• W wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie i je uzasadnij.
• W rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich, tekstów kultury oraz do wybranych kontekstów (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego, kulturowego, religijnego, mitologicznego, biblijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego, politycznego, społecznego).
• Twoja praca powinna liczyć około 200 wyrazów.

Tematy (mogą ulec niewielkim zmianom, np. dookreśleniu):

• „Lepiej żyć, marząc o śmierci, niż umierać, marząc o życiu” /Adam Silvera, Nasz ostatni dzień/
• Recykling w literaturze i kulturze.
• Literatura i kultura wobec wojny.
• Odpowiedzialność.
• Miłość rodzicielska.
• Obraz śmierci.

Podstawa programowa + programy nauczania wskazują, czego uczymy w liceum. Nie jest to język polski 😉

Propozycja 1: widzę – myślę – zastanawiam się

Propozycja 2: zalety i wady